Ο ιστότοπος The Marginalian επανέρχεται σε μια διδασκαλία του Άλαν Γουάτς (Alan Watts), του Βρετανού φιλοσόφου και συγγραφέα που γεννήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 1915 και πέθανε στις 16 Νοεμβρίου 1973, ο οποίος άρχισε να κάνει γνωστή την ανατολική φιλοσοφία στη Δύση τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Ο Γουάτς συνδύαζε την αρχαία σοφία με τις εξελισσόμενες γνώσεις της σύγχρονης ψυχολογίας και το έργο του αγγίζει ζητήματα όπως η παρουσία στο εδώ και τώρα, η ταυτότητα, η διαφορά ανάμεσα στο χρήμα και τον πλούτο, ο συγχρονισμός και η αναζήτηση νοήματος μέσα στο φαινομενικά άνευ νοήματος.
Το άρθρο ξεκινά με μια παρατήρηση του Κερτ Βόνεγκατ, ο οποίος σε μια διάλεξή του για τα σχήματα των ιστοριών είπε ότι ξέρουμε τόσο λίγα για τη ζωή, ώστε δεν γνωρίζουμε πραγματικά ποια είναι η καλή και ποια η κακή είδηση. Σύμφωνα με τον ιστότοπο The Marginalian, ο Γουάτς είχε διατυπώσει μια εκδοχή αυτής της ιδέας ακόμη νωρίτερα, όχι ως παραίτηση, αλλά ως μια μορφή νοητικής πειθαρχίας.
Παρόλο που ο Γουάτς έγραψε βιβλία, ήταν και εξαιρετικά χαρισματικός ομιλητής, και ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του διατυπώθηκαν σε διαλέξεις. Οι καλύτερες από αυτές εκδόθηκαν αργότερα στο βιβλίο «Eastern Wisdom, Modern Life: Collected Talks 1960–1969». Σε μια ομιλία με τίτλο «Swimming Headless» εξερευνά τις ψυχολογικές διαστάσεις της ταοϊστικής φιλοσοφίας και την έμφασή της στην καλλιέργεια της νοητικής πειθαρχίας να μην ταξινομούμε τα πάντα σε κέρδος και απώλεια.
Ο Γουάτς υποστηρίζει ότι το να μάθουμε να ζούμε με τέτοιον τρόπο ώστε τίποτα να μη βιώνεται ούτε ως πλεονέκτημα ούτε ως μειονέκτημα είναι πηγή τεράστιας ενδυνάμωσης και απελευθέρωσης. Την ιδέα αυτή την εικονογραφεί με μια αρχαία κινεζική παραβολή. Μια μικρή ταινία κινουμένων σχεδίων με την παραβολή δημιούργησαν ο Steve Agnos και το πρότζεκτ Sustainable Human.
Ο βασικός ισχυρισμός είναι ότι η όλη διαδικασία της φύσης είναι μια ενοποιημένη διαδικασία τεράστιας πολυπλοκότητας. Εξαιτίας αυτής της πολυπλοκότητας, είναι αδύνατο να πούμε αν οτιδήποτε συμβαίνει μέσα της είναι καλό ή κακό: ποτέ δεν ξέρουμε ποια θα είναι η συνέπεια μιας ατυχίας, όπως ακριβώς ποτέ δεν ξέρουμε ποιες θα είναι οι συνέπειες μιας καλής τύχης.
Η παραβολή περιγράφει έναν Κινέζο αγρότη του οποίου το άλογο έφυγε. Όταν οι γείτονες μαζεύονται για να τον συλλυπηθούν και το αποκαλούν πολύ ατυχές γεγονός, ο αγρότης λέει μόνο: «Ίσως». Την επόμενη μέρα το άλογο επιστρέφει φέρνοντας μαζί του επτά άγρια άλογα. Οι γείτονες το γιορτάζουν ως μεγάλη τύχη, αφού ο αγρότης έχει πλέον οκτώ άλογα, αλλά εκείνος λέει και πάλι: «Ίσως».
Την επόμενη μέρα ο γιος του αγρότη προσπαθεί να δαμάσει ένα από τα άγρια άλογα. Πέφτει ενώ το ιππεύει και σπάει το πόδι του. Οι γείτονες λένε ότι είναι κρίμα και ο αγρότης απαντά: «Ίσως». Την επομένη, αξιωματικοί επιστράτευσης έρχονται να στρατολογήσουν κόσμο στον στρατό και απορρίπτουν τον γιο εξαιτίας του σπασμένου ποδιού του. Για άλλη μια φορά οι γείτονες επιμένουν ότι αυτό είναι υπέροχο, και για άλλη μια φορά ο αγρότης λέει: «Ίσως».
Ο αγρότης απέχει σταθερά από το να σκέφτεται με όρους κέρδους ή απώλειας, πλεονεκτήματος ή μειονεκτήματος, επειδή κανείς δεν ξέρει ποτέ. Το άρθρο σημειώνει ότι στη διασκευή του βιβλίου η παραβολή διατυπώνει το ίδιο νόημα με ελαφρώς πιο επεξεργασμένη γλώσσα: «Στην πραγματικότητα ποτέ δεν ξέρουμε αν ένα γεγονός είναι τύχη ή ατυχία· ξέρουμε μόνο τις διαρκώς μεταβαλλόμενες αντιδράσεις μας σε διαρκώς μεταβαλλόμενα γεγονότα.» Η διδασκαλία αυτή παρουσιάζεται ως πρόσκληση να χαλαρώσουμε τη συνήθεια να χαρακτηρίζουμε τα γεγονότα ως καθαρά καλά ή καθαρά κακά, γιατί οι συνέπειές τους παραμένουν ανοιχτές.
Σχόλια