Η συγγραφέας και καθηγήτρια λογοτεχνίας Αν Τάσι Σλέιτερ (Ann Tashi Slater) ήταν στα σαράντα της όταν βρέθηκε σε νοσοκομείο του Τόκιο με πόνους στις αρθρώσεις, κάψιμο στο δέρμα, σοβαρή κεφαλαλγία, ναυτία, πυρετό 103 βαθμών Φαρενάιτ και βίαια ρίγη. Είχε επιστρέψει από καλοκαιρινές διακοπές στην Ινδονησία με τον σύζυγό της Ντέιβιντ (David) και τα παιδιά τους, γι’ αυτό οι γιατροί υπέθεσαν δάγκειο πυρετό ή ελονοσία. Όμως τα συμπτώματα δεν υποχωρούσαν· εμφανίζονταν ίκτερος, πετέχειες στα χέρια, εξάνθημα στα γόνατα και φωτοφοβία. Τη δέκατη ημέρα νοσηλείας ο γιατρός Κόντο (Kondo) μπήκε βιαστικά στο δωμάτιο και ανακοίνωσε: «Τελική διάγνωση! Ενδοκαρδίτιδα».
Η ενδοκαρδίτιδα είναι μια σπάνια και απειλητική λοίμωξη του ενδοκαρδίου, της εσωτερικής επένδυσης της καρδιάς. Βακτήρια είχαν εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος, προσκολλήθηκαν στη μιτροειδή βαλβίδα και σχημάτισαν μια εκβλάστηση 20,3 χιλιοστών. Ο γιατρός Κόντο είπε ότι ήταν «τυχερή» που δεν είχε υποστεί έμφραγμα, αλλά θα χρειαζόταν να μείνει άλλες τέσσερις εβδομάδες στο νοσοκομείο για ενδοφλέβια αντιβιοτικά, τα οποία «μπορεί να δράσουν ή όχι». Όταν η Σλέιτερ αναζήτησε μόνη της πληροφορίες στο διαδίκτυο, διάβασε για συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, σοβαρή βλάβη οργάνων, ενδοκρανιακή αιμορραγία, εγκεφαλικό και νευρολογική ανεπάρκεια, καθώς και για σημαντική θνητότητα. Όπως γράφει, συρρικνώθηκε σε έναν κόμπο φόβου και σύγχυσης.
Εκείνη την περίοδο ερευνούσε για ένα μυθιστόρημα το βιβλίο The Tibetan Book of the Dead, έναν οδηγό για τις μεταβατικές καταστάσεις που αποκαλούνται «μπάρντο». Αυτές περιλαμβάνουν τα διαστήματα ανάμεσα στον θάνατο και την αναγέννηση, αλλά και περιόδους κατά τις οποίες η συνηθισμένη πραγματικότητα αναστέλλεται, όπως στη διάρκεια μιας σοβαρής ασθένειας. Η Σλέιτερ άρχισε να βλέπει τη δική της πορεία ως ένα πέρασμα από το μπάρντο. Το βιβλίο, γράφει, τη βοήθησε να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα, τις αλλαγές και το τέλος με μεγαλύτερη ψυχραιμία, υπενθυμίζοντας πως τίποτα — ούτε εμείς οι ίδιοι — δεν διαρκεί για πάντα.
Όταν ο επικεφαλής γιατρός Άντο (Ando) τη ρώτησε αν ζούσε πολύ καιρό στην Ιαπωνία και εκείνη απάντησε πως ζούσε στο Τόκιο σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα, εκείνος ξαφνιάστηκε. Ακόμη περισσότερο όταν του είπε πως ήταν μητέρα δύο παιδιών, συγγραφέας και καθηγήτρια λογοτεχνίας. Η ίδια ένιωθε ότι έβλεπε τη ζωή της από απόσταση, όπως λέγεται ότι οι νεκροί αιωρούνται στο μπάρντο, δύσκολα αποδεχόμενοι τη νέα τους κατάσταση και κοιτάζοντας πίσω την ύπαρξη στην οποία θέλουν να επιστρέψουν. Τα βράδια άκουγε σειρήνες και αναπνευστήρες, και στους εφιάλτες της οδηγούσε σε σκοτεινό δρόμο μέσα σε καταρρακτώδη βροχή πριν πέσει από την άκρη, ή δεχόταν επίθεση από άγρια σκυλιά. Τέτοιες εικόνες, σημειώνει, μοιάζουν με το τοπίο του μπάρντο, όπου ακούγονται θρήνοι, εμφανίζεται πυκνό σκοτάδι και βιώνονται ψευδαισθήσεις καταδίωξης από τρομακτικά θηρία.
Μετά από δύο ημέρες αντιβιοτικής αγωγής, η εκβλάστηση στη μιτροειδή βαλβίδα είχε συρρικνωθεί σχεδόν κατά 40%. Ωστόσο, μια μαγνητική τομογραφία και μια αξονική έδειξαν ότι ένα κομμάτι της είχε αποκολληθεί, ταξίδεψε μέσω της κυκλοφορίας στον ινιακό λοβό του εγκεφάλου και προκάλεσε μεγάλο απόστημα. Ο Δρ Άντο εξήγησε στη Σλέιτερ και στον Ντέιβιντ ότι αυτό μπορούσε να οδηγήσει σε παράλυση, «μη αναστρέψιμη γνωστική έκπτωση» ή, όπως είπε μετά από μια παύση, «ακόμη πιο κρίσιμες επιπλοκές». Η αγωγή με ενδοφλέβια γλυκερόλη δεν εμπόδισε την επιδείνωση: δύο ημέρες αργότερα η μαγνητική έδειξε ότι το απόστημα είχε μεγαλώσει, προκαλώντας έμφρακτο και νέκρωση του περιβάλλοντος ιστού. Οι γιατροί εξέταζαν ακόμη και διάτρηση του κρανίου ή κρανιοτομή για την παροχέτευση του.
Μέσα σε αυτό το καθεστώς ακραίας αβεβαιότητας, η Σλέιτερ θυμήθηκε μια παλιά κατάδυση με τον Ντέιβιντ σε ηφαιστειακό νησί των Φίτζι. Εξαιτίας της βροχής έκαναν καταδύσεις κάθε μέρα, και σε μία κατάδυση παρασύρθηκαν από ρεύματα, χωρίς να βλέπουν ούτε τον βυθό ούτε την επιφάνεια. Αυτό το αίσθημα του να χάνεσαι στο απέραντο γαλάζιο έμοιαζε με την εμπειρία της ασθένειας, όπου η γη χάνεται κάτω από τα πόδια. Οι γιατροί ξεκίνησαν υψηλές δόσεις δεξαμεθαζόνης για να μειώσουν το οίδημα στον εγκέφαλο, ενώ παράλληλα συζητούσαν σοβαρά τις νευρολογικές επιπλοκές. Ωστόσο, οι επόμενες εξετάσεις έδειξαν σταδιακή μείωση της εκβλάστησης και του οιδήματος· το απόστημα δημιούργησε ουλή, η δεξαμεθαζόνη μειώθηκε σταδιακά και μια εγκεφαλική αγγειογραφία δεν εντόπισε ανευρύσματα, άρα ο κίνδυνος εγκεφαλικού απομακρύνθηκε.
Έξι εβδομάδες μετά την εισαγωγή της, ένα ηλιόλουστο πρωινό του Οκτωβρίου, ο Ντέιβιντ ήρθε να την πάρει στο σπίτι. Οι νοσηλεύτριες επαναλάμβαναν στα ιαπωνικά πόσο χαίρονταν και ότι εκείνη πραγματικά άντεξε. Αργότερα, σε ένα εστιατόριο της γειτονιάς, ο Ντέιβιντ τής είπε ότι όταν ανακαλύφθηκε το εγκεφαλικό απόστημα, οι γιατροί πίστευαν πως δεν θα τα καταφέρει. Η Σλέιτερ έβλεπε τον εαυτό της να βγαίνει από το δωμάτιο όπου θα μπορούσε να είχε φύγει πάνω σε φορείο σκεπασμένη με σεντόνι.
Η εμπειρία την οδήγησε να αναθεωρήσει τι σημαίνει η αναζήτηση της «χαμένης αρμονίας» για την οποία μιλά το The Tibetan Book of the Dead. Μέχρι τότε πίστευε ότι αυτό σημαίνει να αποκαταστήσουμε την προηγούμενη ζωή μας. Τώρα το ερμήνευσε διαφορετικά: πρόκειται για την αρμονία που χάνεται όταν ξεχνάμε ότι η παροδικότητα είναι η κεντρική αλήθεια της ύπαρξης. Μόνο όταν αποδεχόμαστε ότι η αλλαγή είναι η ουσία του σύντομου χρόνου μας εδώ, μπορούμε, όπως γράφει, να βρούμε την ευτυχία που αναζητούμε.
Κοιτάζοντας τα δέντρα και τα λουλούδια σε πράσινο, πορτοκαλί, ροζ και κόκκινο, και τον ουρανό, ένιωσε βυθισμένη στην ομορφιά ενός κόσμου που περνά. Είχε χάσει περίπου τεσσεράμισι κιλά, τα μαλλιά της ήταν αραιά και στα χέρια της υπήρχαν σημάδια από τις ενδοφλέβιες βελόνες. Όμως έτρωγε μακαρόνια με τόνο και ντομάτα μαζί με τον σύζυγό της ένα ηλιόλουστο φθινοπωρινό μεσημέρι, με συζητήσεις και γέλια γύρω της και τον ήχο ενός μπαστουνιού του μπέιζμπολ από ένα κοντινό γήπεδο. Είχε βγει από το μπάρντο, καταλήγει.
Σχόλια