Ο Χέρμαν Καρλ Έσσε γεννήθηκε στις 2 Ιουλίου 1877 στο Calw του Μέλανα Δρυμού, στη Γερμανική Αυτοκρατορία, και πέθανε στις 9 Αυγούστου 1962 στο Montagnola της Ελβετίας. Ήταν Γερμανοελβετός ποιητής και μυθιστοριογράφος και τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1946. Το ενδιαφέρον του για τις ανατολικές θρησκευτικές και φιλοσοφικές παραδόσεις, σε συνδυασμό με την εμπλοκή του στη γιουνγκιανή ανάλυση, διαμόρφωσε το έργο του. Τα πιο γνωστά μυθιστορήματα του — Ντέμιαν, Ο Λύκος της Στέπας, Σιντάρτα, Νάρκισσος και Χρυσόστομος και Το Παιχνίδι με τις Γυάλινες Χάντρες — εξερευνούν την αναζήτηση του ατόμου για αυθεντικότητα, αυτογνωσία και πνευματικότητα.
Μεγάλωσε σε σουηβικό πιετιστικό περιβάλλον, όπου η οικογένειά του είχε ιεραποστολική δράση στην Ινδία. Ο παππούς του, Hermann Gundert, συνέταξε γραμματική και λεξικό της γλώσσας μαλαγιαλάμ και συνέβαλε στη μετάφραση της Βίβλου. Ο πατέρας του, Johannes Hesse, είχε γεννηθεί στην Εσθονία, τότε Ρωσική Αυτοκρατορία, και ο νεαρός Έσσε ένιωθε ξένος προς τη σουηβική μικροαστική κοινωνία. Από παιδί εμφάνισε ισχυρή θέληση και πρώιμα σημάδια κατάθλιψης, ενώ η πρόσβαση στη βιβλιοθήκη του παππού του τον έκανε να αισθάνεται πολίτης του κόσμου και αντιστεκόμενος σε κάθε εθνικισμό.
Η εκπαίδευσή του σημαδεύτηκε από κρίση: το 1891 μπήκε στο ευαγγελικό θεολογικό σεμινάριο του αβαείου Maulbronn, αλλά τον Μάρτιο του 1892 έφυγε και βρέθηκε σε χωράφι μία μέρα αργότερα. Μετά από απόπειρα αυτοκτονίας πέρασε από ιδρύματα και ψυχιατρική κλινική, και συνέχισε σε διάφορα σχολεία. Αυτή την εμπειρία αξιοποίησε αργότερα στο μυθιστόρημα Κάτω από τον Τροχό.
Από το 1895 εργάστηκε ως βιβλιοπώλης στο Tübingen, όπου μελετούσε θεολογία, Γκαίτε, Νίτσε και Γερμανούς ρομαντικούς. Η πρώτη του ποιητική συλλογή και η πρώτη του συλλογή πεζών δεν είχαν εμπορική επιτυχία· η μητέρα του αποδοκίμασε το Ρομαντικά Τραγούδια ως υπερβολικά κοσμικό.
Η επιτυχία ήρθε το 1904 με το μυθιστόρημα Πέτερ Κάμεντσιντ, που τον έκανε οικονομικά ανεξάρτητο και έγινε δημοφιλές σε όλη τη Γερμανία. Ο Ζίγκμουντ Φρόιντ το χαρακτήρισε ένα από τα αγαπημένα του αναγνώσματα. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε τη Μαρία Μπερνούλι, με την οποία απέκτησε τρεις γιους.
Στη λίμνη της Κωνσταντίας αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον του για τον βουδισμό, ενώ επηρεάστηκε από τον Σοπενχάουερ και τη θεοσοφία, επιρροές από τις οποίες προέκυψε αργότερα η νουβέλα Σιντάρτα. Το 1911 ταξίδεψε στη Σρι Λάνκα, την Ινδονησία, το Βόρνεο και τη Βιρμανία· η εμπειρία τον απογοήτευσε πνευματικά, αλλά άφησε βαθύ ίχνος στο λογοτεχνικό του έργο.
Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατατάχθηκε εθελοντικά, αλλά κρίθηκε ακατάλληλος για μάχη και υπηρέτησε στη φροντίδα αιχμαλώτων. Το δοκίμιό του «Ω φίλοι, όχι αυτοί οι τόνοι», που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 1914, κάλεσε τους διανοούμενους να μην παρασυρθούν από την εθνικιστική τρέλα. Δέχθηκε επιθέσεις από τον γερμανικό τύπο και έχασε φίλους, αλλά βρήκε στήριξη από τον Ρομέν Ρολάν και τον Τέοντορ Χόις.
Τα προσωπικά πλήγματα ήρθαν μαζί: ο θάνατος του πατέρα του, η αρρώστια του γιου του και η σχιζοφρένεια της συζύγου του τον οδήγησαν στην ψυχοθεραπεία και στη γνωριμία με τον Καρλ Γιουνγκ (Carl Jung). Το Ντέμιαν γράφτηκε το 1917 και εκδόθηκε το 1919 με ψευδώνυμο.
Μετά τον πόλεμο ο γάμος του διαλύθηκε, και ο Έσσε εγκαταστάθηκε μόνος στο Ticino, στο Casa Camuzzi κοντά στο Montagnola, όπου άρχισε να ζωγραφίζει. Εκεί έγραψε το Σιντάρτα και πήρε την ελβετική υπηκοότητα το 1923.
Ακολούθησαν ο Λύκος της Στέπας το 1927 και ο Νάρκισσος και Χρυσόστομος το 1930, καθώς και η σχέση και ο γάμος του με την ιστορικό τέχνης Νίνον Ντόλμπιν. Το 1931 μετακόμισαν σε μεγαλύτερο σπίτι που χτίστηκε για τον ίδιο από τον φίλο και προστάτη του Χανς Κ. Μπόντμερ.
Ο Έσσε παρακολούθησε με ανησυχία την άνοδο του ναζισμού. Βοήθησε τον Μπέρτολτ Μπρεχτ και τον Τόμας Μαν στην εξορία και δημοσιοποίησε το έργο απαγορευμένων Εβραίων συγγραφέων, όπως ο Φραντς Κάφκα. Δεν καταδίκασε ανοιχτά το ναζιστικό κόμμα, αλλά η αποστροφή του ήταν δεδομένη· σε επιστολή του το 1933 έγραψε ότι οι πνευματικοί άνθρωποι οφείλουν να στέκονται δίπλα στο πνεύμα και να μην τραγουδούν πατριωτικά τραγούδια κατά παραγγελία. Το καθεστώς τον αντιμετώπιζε ως «ανεπιθύμητο» συγγραφέα, χωρίς όμως τα βιβλία του να απαγορευτούν επίσημα.
Το τελευταίο μεγάλο μυθιστόρημά του, Το Παιχνίδι με τις Γυάλινες Χάντρες, τυπώθηκε στην Ελβετία το 1943 μετά από έντεκα χρόνια δουλειάς, και ο ίδιος έλεγε ότι επιβίωσε στα χρόνια του Χίτλερ χάρη σε αυτό. Το 1946 του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια της ζωής του έγραψε διηγήματα και ποιήματα, κυρίως αναμνήσεις των παιδικών του χρόνων και θέματα της φύσης, ενώ ασχολήθηκε με την υδατογραφία και αλληλογραφούσε καθημερινά με αναγνώστες. Πέθανε στις 9 Αυγούστου 1962 και τάφηκε στο κοιμητήριο του Sant'Abbondio στο Gentilino.
Η διεθνής αναγνώριση ήρθε μετά τον θάνατό του: στα μέσα της δεκαετίας του 1960 τα έργα του έγιναν μπεστ σέλερ στις ΗΠΑ, συνδεδεμένα με θέματα της αντικουλτούρας, όπως η αναζήτηση φώτισης. Το «μαγικό θέατρο» του Λύκου της Στέπας ερμηνεύτηκε από κάποιους ως ψυχεδελικό, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο Έσσε πήρε ποτέ ψυχεδελικά. Σημαντικό ρόλο στην έκρηξη έπαιξαν ο Κόλιν Γουίλσον και ο Τίμοθι Λίρι. Από τις ΗΠΑ η αναγέννηση διαδόθηκε και στη Γερμανία· στον γερμανόφωνο κόσμο πουλήθηκαν πάνω από 800.000 αντίτυπα το 1972–73· συνολικά τα βιβλία του έχουν πουλήσει πάνω από 100 εκατομμύρια αντίτυπα, κατατάσσοντάς τον στους εκατό συγγραφείς μυθοπλασίας με τις περισσότερες πωλήσεις όλων των εποχών.
Για τον Έσσε, «για διαφορετικούς ανθρώπους υπάρχουν διαφορετικοί δρόμοι προς τον Θεό», αν και θεωρούσε τον βιωμένο χριστιανισμό των γονιών του την ισχυρότερη διαμορφωτική δύναμη.
Σχόλια