Οι ψαράδες κατά μήκος των ακτών του Ειρηνικού στη Λατινική Αμερική επιστρέφουν με μισοάδεια δίχτυα, καθώς η θέρμανση των ωκεανών που επιδεινώνεται από το Ελ Νίνιο αναγκάζει τον τόνο, τον γαύρο και άλλα πολύτιμα αλιεύματα να μεταναστεύσουν σε ψυχρότερα νερά. Από τον Ισημερινό και το Περού έως τον Παναμά και τη Γουατεμάλα, ορισμένοι καπετάνιοι έχουν σταματήσει εντελώς να βγαίνουν στη θάλασσα, καθώς τα αποθέματα κοντά στην ακτή λιγοστεύουν και οι θάλασσες φτάνουν έως και 6 βαθμούς Κελσίου πάνω από το κανονικό.
Στο λιμάνι Σάντα Ρόσα του νοτιοδυτικού Ισημερινού, εκατοντάδες αγκυροβολημένα αλιευτικά σκάφη συνωστίζονται σε ένα μικρό λιμάνι. Ο 56χρόνος Χουάν Ογιάγε επιστρέφει μετά από μια νύχτα στη θάλασσα με μόλις έξι μικρούς τόνους. «Το νερό είναι ζεστό», λέει. «Φύγαμε με άδεια χέρια». Ο συνάδελφός του Ντάργουιν Ζαμπράνο, 53 ετών, ξεμπερδεύει ένα δίχτυ που εδώ και εβδομάδες δεν έχει πιάσει μεγάλους τόνους όπως τον μακρύπτερο ή τον παλαμίδα.
Το Ελ Νίνιο είναι η θερμή φάση ενός φυσικού κύκλου στον τροπικό Ειρηνικό, που προκαλεί θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες σε ορισμένες περιοχές και ψυχρότερες και υγρότερες σε άλλες. Το φετινό «σούπερ» Ελ Νίνιο, που αναμένεται να κορυφωθεί αργότερα μέσα στο έτος, προκαλεί ήδη καταστροφές στην Κεντρική Αμερική, όπου η ξηρασία απειλεί ζώα και καθυστερεί τις καλλιέργειες. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Copernicus, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, εξαιρουμένων των πολικών περιοχών, έφτασε τους 21,07°C τον Αύγουστο, ισοφαρίζοντας τον Μάρτιο του 2024 ως τον θερμότερο που έχει καταγραφεί. Ο ωκεανογράφος Τζόναθαν Σεδένο, που ηγήθηκε αποστολής του Πολυτεχνείου του Γουαγιακίλ για μετρήσεις, αναφέρει ότι οι μέσες θερμοκρασίες στα ανοικτά του Ισημερινού αυξήθηκαν κατά 2,5–3°C στην επιφάνεια και έως 6°C σε βάθος 40 μέτρων τις τελευταίες 10 εβδομάδες.
Στις ακτές του Παναμά στον Ειρηνικό, ο Ριγοβέρτο Γκονσάλες λέει ότι πλέον πρέπει να πλέει όλο και πιο μακριά από την ακτή για να βγάλει τα προς το ζην. Αυτό σημαίνει περισσότερα έξοδα για τρόφιμα, πάγο για τη συντήρηση των ψαριών και καύσιμα για το μικρό σκάφος με το οποίο πιάνει λουτιανό, μαγιάτικο και μπαρακούντα. «Βγαίνουμε με βενζίνη αξίας 100 δολαρίων και όταν επιστρέφουμε κερδίζουμε 150», λέει ο 59χρόνος, με τα έσοδα να μοιράζονται σε τέσσερις εργαζόμενους.
Στην κοντινή Πόλη του Παναμά, ορισμένοι ψαράδες έχουν εγκαταλείψει την προσπάθεια και μένουν στο λιμάνι. «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να χάνουμε χρήματα», εξηγεί ο Χεσούς Μοράλες, επικεφαλής του σωματείου παράκτιων ψαράδων του Παναμά.
Στη Γουατεμάλα, στην Ιζτάπα, ο 50χρόνος Ελισέο Οβάντο λέει ότι πλέον χρειάζεται τρεις ημέρες για να πιάσει ό,τι έπιανε παλιότερα σε μία, και παραπονιέται ότι μόνο οι εμπορικές αλιευτικές επιχειρήσεις λαμβάνουν κρατική βοήθεια για να αντέξουν τις ελλείψεις. Στο Περού, τη μεγαλύτερη χώρα αλίευσης γαύρου στον κόσμο, ψαράδες στρέφονται στις οικοδομές για να θρέψουν τις οικογένειές τους, καθώς το μικρό θήραμά τους ξεφεύγει από τα δίχτυα.
Στην Πόλη του Παναμά, οι χαμηλές αποδόσεις είναι ορατές στη χονδρική ψαραγορά δίπλα στην προβλήτα που προμηθεύει τα σούπερ μάρκετ. «Φτάνουν λιγότερα» από τα σκάφη, λέει ο 46χρόνος πωλητής Κάρλος Νιέτο, και μερικές φορές η ψαριά «καταστρέφεται από τη ζέστη». Ο ίδιος ξοδεύει πλέον περίπου 600 δολάρια τον μήνα για πάγο, «πρακτικά ένας ολόκληρος μισθός».
Προς το παρόν, οι πωλητές στον Παναμά δεν έχουν μετακυλήσει το αυξημένο κόστος και το μειωμένο εισόδημά τους στους καταναλωτές με σημαντικά υψηλότερες τιμές. Στον Ισημερινό όμως, τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα παραγωγής τόνου μετά την Ταϊλάνδη, οι τιμές του mahi-mahi (γνωστού και ως dorado) και του ξιφία έχουν διπλασιαστεί λόγω της έλλειψης, σύμφωνα με τον κλάδο.
Στη Σάντα Ρόσα, η μείωση της θαλάσσιας αφθονίας έχει αλυσιδωτές συνέπειες, οδηγώντας σε προσωρινό κλείσιμο των πάγκων φαγητού κατά μήκος του λιμανιού. Ο Φρανσίσκο Ορλάντο, που κερδίζει τα προς το ζην φιλετάροντας ψάρια, ανησυχεί ότι σύντομα θα μείνει χωρίς δουλειά. «Ελπίζουμε να πιάσουν ψάρια», εξηγεί ο 37χρόνος, ακονίζοντας τα μαχαίρια του για να χωρίσει τα κόκαλα από το κρέας. «Αν πιάσουν, δουλεύουμε. Αν όχι, δεν δουλεύουμε».
Η εικόνα αυτή δείχνει πώς η αλλαγή των συνθηκών στον ωκεανό δεν είναι μόνο ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα, αλλά και μια άμεση απειλή για τα εισοδήματα των ανθρώπων που εξαρτώνται από τη θάλασσα.
Σχόλια