Το κείμενο ξεκινά με μια σκηνή από ένα πρόγραμμα διαλογισμού σε ένα απομακρυσμένο κέντρο με στόχο τη «βαθιά αλλαγή στον εαυτό και την κοινωνία». Εκεί, ανάμεσα σε μια ειλικρινή λαχτάρα για πνευματική καλλιέργεια, γίνεται έντονα φανερή η τριβή ανάμεσα στην υλική επιτυχία και την αυθυπέρβαση. Μια συμμετέχουσα ανέφερε ότι κόντεψε να έρθει με την Porsche της, αλλά τελικά διάλεξε το άλλο αυτοκίνητο — μια παρατήρηση που δείχνει πώς η πνευματική αναζήτηση μπορεί να γίνει άλλο ένα σήμα της καλής ζωής.
Αυτή η τριβή, υποστηρίζει το κείμενο, δεν είναι απλή υποκρισία, αλλά μια σύγκρουση επιθυμιών συνυφασμένη με τη σύγχρονη ζωή. Μέρος της έλξης είναι μια πραγματική επιθυμία για καλύτερη επικοινωνία με το σύμπαν. Ένα άλλο μέρος αντιμετωπίζει τη «φώτιση» ως ένα ακόμη κουτάκι στον κατάλογο της αυτοπραγμάτωσης. Ο Άλαν Γουάτς (Alan Watts), που έκανε γνωστή την ανατολική φιλοσοφία στη Δύση, διερεύνησε ακριβώς αυτό το σχίσμα.
Ο Γουάτς εξέτασε επαναλαμβανόμενες αντιθέσεις: παραγωγικότητα εναντίον παρουσίας, πίστη εναντίον εμπιστοσύνης, βιασύνη εναντίον αναβολής, χρήμα εναντίον πλούτου, και εγωικός εαυτός εναντίον αληθινής ύπαρξης. Κάτω από αυτές βρίσκεται το ερώτημα τι είναι πραγματικό — τι κάνει έναν άνθρωπο πραγματικό στα μάτια του εαυτού του και των άλλων, και τι κάνει τον κόσμο πραγματικό για εμάς. Το δοκίμιό του «What Is Reality?» από τον τόμο Become What You Are θέτει αυτό το ερώτημα στις αρχές της δεκαετίας του 1950.
Ξεκινά με μια παραβολή. Σε ένα εστιατόριο, μια παρέα καλείται να πει τι εννοεί με τη λέξη Πραγματικότητα. Μετά από αόριστες συζητήσεις μεταφυσικής και ψυχολογίας, ένας από αυτούς απλώς δείχνει την αλατιέρα. Οι υπόλοιποι δεν τον καταλαβαίνουν, επειδή θεωρούν την Πραγματικότητα ένα ειδικό είδος ύπαρξης και τη Ζωή με κεφαλαίο Ζ έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, ξεχωριστό από εκείνους που απλώς υπάρχουν.
Ο Γουάτς συνδέει αυτή τη σύγχυση με την ταοϊστική αρχή του wu wei, την παράδοξη τέχνη του «να προσπαθείς να μην προσπαθείς». Λέει ότι πολλοί άνθρωποι προσπαθούν πολύ σκληρά να γίνουν πραγματικοί, από σπουδαστές απόκρυφης σοφίας έως το κοινό δημοφιλών ομιλητών για την προσωπικότητα και την επιτυχία. Ωστόσο δεν έχει γνωρίσει ποτέ κανέναν που να τα κατάφερε προσπαθώντας. Η προσπάθεια οδηγεί σε απώλεια προσωπικότητας· όσοι προσπαθούν να γίνουν μεγάλοι γίνονται μικροί, και ακόμη κι αν προσπαθήσουν έμμεσα να γίνουν μεγάλοι κάνοντας τους εαυτούς τους μικρούς, παραμένουν μικροί.
Κατά την άποψή του, πολλές σύγχρονες θρησκείες και ψυχολογίες κάνουν το βασικό λάθος να θέλουν να κουνάει η ουρά τον σκύλο — αυτό ακριβώς είναι η αναζήτηση της προσωπικότητας. Το να τιμάμε την «πραγματική προσωπικότητα» στους άλλους μπορεί να μας κάνει μιμητές· το να την τιμάμε ως ιδανικό για τον εαυτό μας επαναφέρει το παλιό πρόβλημα της αυτοπροβολής. Είναι ζήτημα υπερηφάνειας, γιατί αν αναγνωρίζουμε τη Ζωή και την Πραγματικότητα μόνο σε συγκεκριμένους τύπους προσωπικής ζωής, τις αρνούμαστε σε ταπεινά πράγματα όπως οι αλατιέρες, η σκόνη, τα σκουλήκια, τα λουλούδια και οι μεγάλες μάζες των ανθρώπων.
Αντίθετα, μια Ζωή, μια Πραγματικότητα, ένα Τάο που μπορεί να είναι ταυτόχρονα Χριστός, Βούδας, Λάο Τσε, ένας αδαής και ένα σκουλήκι είναι, για τον Γουάτς, πραγματικά μυστηριώδης και άξια αφοσίωσης. Η Ζωή και η Πραγματικότητα δεν είναι πράγματα που μπορείς να κρατήσεις για τον εαυτό σου αν δεν τα αναγνωρίσεις σε όλους τους άλλους. Δεν ανήκουν σε συγκεκριμένα πρόσωπα, όπως ακριβώς δεν τους ανήκουν ο ήλιος, το φεγγάρι και τα άστρα.
Το κείμενο κλείνει συστήνοντας το Become What You Are ως απαραίτητο στο σύνολό του και παραπέμπει στις σκέψεις του Γουάτς για τον θάνατο και τη ζωή με παρουσία.
Σχόλια