Μια ποσότητα θερμότητας-ρεκόρ 23 ζετατζάουλ απορροφήθηκε από τις θάλασσες του πλανήτη το 2025, σύμφωνα με τη 10η έκθεση Copernicus για την κατάσταση των ωκεανών. Το ποσό αυτό είναι σχεδόν 40 φορές μεγαλύτερο από όλη την ενέργεια που χρησιμοποίησε η ανθρωπότητα εκείνη τη χρονιά, αφήνοντας τα νερά θερμότερα, ψηλότερα και λιγότερο φιλόξενα.
Η έκθεση καταγράφει ότι η στάθμη της θάλασσας ανέβηκε κατά περίπου 3,8 χιλιοστά ετησίως από το 1999, με ταχύτερο ρυθμό 4,2 χιλιοστών ετησίως μεταξύ 2012 και 2025. Επίσης, ο παγκόσμιος ωκεανός έγινε 17% πιο όξινος τα τελευταία 40 χρόνια. Οι θάλασσες έχουν απορροφήσει περίπου το ένα τρίτο του διοξειδίου του άνθρακα που έχει εκπέμψει η ανθρωπότητα και περίπου το 90% της επιπλέον θερμότητας που έχουν παγιδεύσει τα αέρια του θερμοκηπίου στο σύστημα της Γης.
«Ο ωκεανός μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας», δήλωσε ο Pierre Bahurel, γενικός διευθυντής της Mercator Ocean International, που δημοσίευσε την έκθεση. «Η θέρμανση, η άνοδος της στάθμης και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων είναι αλληλένδετα σημάδια μιας σημαντικής και μακροχρόνιας αλλαγής», πρόσθεσε.
Στην Ευρώπη, η οποία θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα έχουν πληγεί από θαλάσσιους καύσωνες-ρεκόρ, με υψηλές θερμοκρασίες που επιμένουν βαθιά κάτω από την επιφάνεια και επεισόδια ακραίας ζέστης που διαρκούν πάνω από έναν μήνα. Στη δυτική Μεσόγειο καταγράφηκε σαφής επιτάχυνση της ανόδου της στάθμης, ενώ ολόκληρη η θάλασσα θερμάνθηκε κατά 0,32 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία, τροφοδοτώντας τους θαλάσσιους καύσωνες ειδικά τα τελευταία χρόνια.
Ένα ζετατζάουλ ισοδυναμεί με ένα δισεκατομμύριο τρισεκατομμύρια Τζάουλ· ένα Τζάουλ είναι η ενέργεια που χρειάζεται μια συσκευή ενός βατ για ένα δευτερόλεπτο.
Η έκθεση δημοσιεύεται ενώ η δυτική Ευρώπη βιώνει έναν ασυνήθιστα ζεστό Σεπτέμβριο μετά από ένα καταστροφικά πύρινο καλοκαίρι, με θερμοκρασίες 40 βαθμών σε περιοχές της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Τα θερμά παράκτια νερά επιδεινώνουν τους καύσωνες στην ξηρά, προσθέτοντας θερμότητα κατά τη διάρκεια των νυχτών που διαφορετικά θα δρόσιζαν.
Ο Ángel Borja, θαλάσσιος οικολόγος στο ερευνητικό ινστιτούτο AZTI της Χώρας των Βάσκων, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έκθεση, είπε ότι οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές εδώ και χρόνια και σίγουρα θα αυξηθούν. «Αλλά φαίνεται να είναι ένα πρόβλημα που η κοινωνία τείνει να υποβαθμίζει», σημείωσε. «Για παράδειγμα, τα συνδυασμένα προβλήματα της ανόδου της στάθμης και των ακραίων φαινομένων διαβρώνουν τις μεσογειακές ακτές — κι όμως κάποιοι επιμένουν να ξαναχτίζουν σε μέρη που αναμφίβολα θα εξαφανιστούν».
Η έκθεση τεκμηριώνει εκτεταμένες ζημιές στη θαλάσσια ζωή. Μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Σεπτεμβρίου 2025, το 84% των κοραλλιογενών υφάλων του κόσμου υπέστη θερμικό στρες επιπέδου λεύκανσης. Τα τελευταία 30 χρόνια, σχεδόν το 5% του ωκεανού έχει δει μια επίμονη αλλαγή στα πρότυπα ανάπτυξης του φυτοπλαγκτού, των μικροσκοπικών οργανισμών που στηρίζουν τις τροφικές αλυσίδες και ρυθμίζουν τις ροές άνθρακα. Στην Ανταρκτική, τέσσερις αποικίες αυτοκρατορικών πιγκουίνων κατέγραψαν ολική αναπαραγωγική αποτυχία το 2022, σε μια περίοδο ιστορικά χαμηλού θαλάσσιου πάγου.
Παράλληλα, ξεχωριστή έρευνα του Copernicus διαπίστωσε ότι το φετινό θανατηφόρο μείγμα ακραίας ζέστης και βρόμικου αέρα υπέβαλε πάνω από το ένα τρίτο της ανθρωπότητας σε επικίνδυνα επίπεδα όζοντος κοντά στο έδαφος. Το φαινόμενο, γνωστό ως «ποινή όζοντος-κλίματος», προκύπτει από χημικές αλλαγές όταν ορισμένοι ρύποι εκτίθενται σε θερμότητα και ηλιακό φως. Στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού εκτέθηκε σε «καλά» επίπεδα όζοντος εντός των ορίων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Ο Florian Pappenberger, γενικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων, που διεξήγαγε την ανάλυση, είπε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως «η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν γνωρίζει σύνορα». «Ο καπνός των πυρκαγιών, το όζον και η σκόνη μπορούν να ταξιδέψουν χιλιάδες χιλιόμετρα, επηρεάζοντας κοινότητες μακριά από την πηγή τους», τόνισε. «Καθώς η διεθνής κοινότητα προετοιμάζεται για την COP31, αυτά τα ευρήματα είναι μια έγκαιρη υπενθύμιση ότι η κλιματική αλλαγή, η ποιότητα του αέρα και η δημόσια υγεία είναι βαθιά αλληλένδετες προκλήσεις που απαιτούν συντονισμένη παγκόσμια δράση».
Σχόλια