Επτά από τα εννέα πλανητικά όρια έχουν πλέον ξεπεραστεί, σύμφωνα με την έκθεση Planetary Health Check 2026, την οποία συνέταξε ομάδα 60 επιστημόνων. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει ωθήσει τη Γη πέρα από τις συνθήκες που θεωρούνται ασφαλείς για έναν σταθερό και υγιή πλανήτη. Η πίεση αφορά πολλά από τα περιβαλλοντικά συστήματα στα οποία βασίζονται οι κοινωνίες.
Τα όρια που έχουν ξεπεραστεί αφορούν την κλιματική αλλαγή, τις νέες οντότητες, τις βιογεωχημικές ροές, την ακεραιότητα της βιόσφαιρας, τις μεταβολές στα γλυκά νερά, τις αλλαγές στα συστήματα γης και την οξίνιση των ωκεανών. Στην ασφαλή ζώνη παραμένουν μόνο δύο: η καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος και το φορτίο ατμοσφαιρικών αερολυμάτων. Πρόκειται, αντίστοιχα, για την κατάσταση του στρώματος του όζοντος και την ποσότητα των αιωρουμένων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα.
Οι συντάκτες αναφέρουν ότι οι συνέπειες της υπέρβασης αυτών των ορίων γίνονται ολοένα πιο εμφανείς. Σύμφωνα με την έκθεση, αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν τον τελευταίο χρόνο δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως. Οι επιστήμονες τη συνδέουν με πρωτοφανείς καύσωνες στην ξηρά και στη θάλασσα, καθώς και με καταστροφικά ακραία καιρικά φαινόμενα.
Στους ωκεανούς, οι τροπικοί κοραλλιογενείς ύφαλοι έχουν υποστεί το σοβαρότερο καταγεγραμμένο επεισόδιο μαζικής λεύκανσης, αναφέρει η έκθεση. Παράλληλα, οι ερευνητές θεωρούν πλέον την παύση της κύριας ανατρεπτικής κυκλοφορίας του Ατλαντικού υπαρκτό κίνδυνο ακόμη και σε σενάρια χαμηλών έως μέτριων εκπομπών. Για μεγάλες μάζες πάγου στην Ανταρκτική, εκτιμούν ότι ενδέχεται να έχει ήδη αρχίσει η ολίσθηση τους προς τον ωκεανό.
Η ταυτόχρονη υπέρβαση επτά ορίων σημαίνει, σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα, ότι τα περιβαλλοντικά συστήματα από τα οποία εξαρτώνται οι άνθρωποι διαταράσσονται όλο και περισσότερο. Οι συντάκτες προειδοποιούν ότι, με τόσους παράγοντες εκτός της ασφαλούς ζώνης, έχει αυξηθεί η πιθανότητα σοβαρών και μη αναστρέψιμων βλαβών σε βασικές λειτουργίες του πλανήτη. Συνδέουν αυτή την αποσταθεροποίηση με μεγαλύτερους κινδύνους για πληθυσμούς σε όλο τον κόσμο.
Ο επικεφαλής συγγραφέας, καθηγητής Κάρλος Νόμπρε (Carlos Nobre), αναφέρεται ειδικά στον Αμαζόνιο. Όπως εξηγεί, εάν το δάσος περάσει το κρίσιμο σημείο καμπής του, έως και το 70% θα μπορούσε να μετατραπεί από τροπικό δάσος σε ξηρή τροπική σαβάνα. Η εκτίμηση παρουσιάζεται ως ενδεχόμενη συνέπεια της υπέρβασης αυτού του σημείου, με επιπτώσεις που θα εκτείνονταν πολύ πέρα από την ίδια την περιοχή.
Κατά τον Νόμπρε, μια τέτοια μεταβολή θα είχε σοβαρές συνέπειες για την κλιματική σταθερότητα, την επάρκεια τροφίμων και νερού και την ανθρώπινη υγεία παγκοσμίως, μεταξύ άλλων μέσω αυξημένου κινδύνου επιδημιών. Παρά τις προειδοποιήσεις, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι παραμένει ένα χρονικό περιθώριο αντιστροφής της πορείας. Ο επιμελητής της έκθεσης, Νίκλας Κίτσμαν (Niklas Kitzmann), δήλωσε στο Live Science ότι μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια πρέπει να αρχίσει η κάμψη τόσο των εκπομπών όσο και της υποβάθμισης της φύσης.
Σχόλια