Η πληροφορία ότι σε έναν χώρο εργασίας απασχολούνται κυρίως γυναίκες αύξησε το ενδιαφέρον γυναικών για υποθετικές θέσεις και την προσδοκία ότι θα ένιωθαν πως ανήκουν εκεί, σύμφωνα με τέσσερις μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο PLOS One. Σε ορισμένες συγκρίσεις, η σύνθεση του προσωπικού επηρέαζε αυτό το αίσθημα περισσότερο από το αν η αγγελία τόνιζε το εξαιρετικό έμφυτο ταλέντο ή την αφοσίωση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ήδη υπάρχουσα εκπροσώπηση μπορεί να ενθαρρύνει το ενδιαφέρον περισσότερων γυναικών. Ωστόσο, οι μελέτες εξέτασαν εκτιμήσεις και προθέσεις, όχι πραγματικές αιτήσεις πρόσληψης.
Η έρευνα εξετάζει έναν πιθανό παράγοντα πίσω από την υποεκπροσώπηση των γυναικών σε πεδία όπως η επιστήμη, η τεχνολογία, η πολιτική και ο ακαδημαϊκός χώρος. Προηγούμενες εργασίες έχουν συνδέσει το μειωμένο ενδιαφέρον γυναικών με μηνύματα που παρουσιάζουν την επιτυχία ως αποτέλεσμα εξαιρετικής φυσικής διανοητικής ικανότητας, μιας ιδιότητας που στερεοτυπικά αποδίδεται περισσότερο στους άνδρες. Επειδή τέτοια πεδία συχνά έχουν και λιγότερες γυναίκες, είναι δύσκολο να διαχωριστεί η επίδραση των δύο παραγόντων. Η Στέλλα Φ. Λουρένσο (Stella F. Lourenco), από το Emory University, και οι συνεργάτες της μελέτησαν το ζήτημα με 1.680 συμμετέχοντες στις ΗΠΑ, μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας Prolific.
Στην πρώτη μελέτη, 96 άτομα εκτίμησαν την αναλογία ανδρών και γυναικών σε 30 επαγγέλματα και αξιολόγησαν πόσο θα ένιωθαν ότι ανήκουν σε καθένα. Αξιολόγησαν επίσης την ανάγκη για έμφυτο ταλέντο, την ανταγωνιστικότητα του εργασιακού περιβάλλοντος και την ομοιότητά τους με όσους εργάζονται εκεί. Οι μέσες εκτιμήσεις τους πλησίαζαν την πραγματική κατανομή των φύλων στα επαγγέλματα. Οι γυναίκες ανέμεναν ισχυρότερο αίσθημα ένταξης όπου θεωρούσαν ότι εργάζονται περισσότερες γυναίκες, ακόμη και όταν συνυπολογίζονταν οι υπόλοιπες αντιλήψεις. Για τους άνδρες δεν καταγράφηκε αντίστοιχη σύνδεση.
Στη δεύτερη μελέτη, 194 συμμετέχοντες διάβασαν μια πλασματική αγγελία που έδινε έμφαση είτε στο εξαιρετικό έμφυτο ταλέντο είτε στην αφοσίωση. Και στις δύο περιπτώσεις υπέθεσαν ότι οι άνδρες ήταν περισσότεροι, εκτιμώντας κατά μέσο όρο το ποσοστό των γυναικών περίπου στο 40%. Όσοι περίμεναν μεγαλύτερη γυναικεία παρουσία δήλωναν περισσότερο ενδιαφέρον και ισχυρότερη προσδοκία ένταξης, ενώ όταν λαμβάνονταν υπόψη αυτές οι εκτιμήσεις, η διατύπωση της αγγελίας δεν προέβλεπε πλέον τις δύο αποκρίσεις. Με τον επιπλέον συνυπολογισμό της εργασιακής κουλτούρας και της ομοιότητας με το προσωπικό, η αναμενόμενη εκπροσώπηση παρέμενε συνδεδεμένη με το ενδιαφέρον, αλλά όχι με το αίσθημα ένταξης.
Η τρίτη μελέτη, με 399 άτομα, όριζε ρητά στις αγγελίες ότι το 75% των εργαζομένων ήταν είτε άνδρες είτε γυναίκες, μεταβάλλοντας παράλληλα την έμφαση στο ταλέντο ή στην αφοσίωση. Οι γυναίκες ενδιαφέρονταν περισσότερο για τις θέσεις με γυναικεία πλειονότητα, όπου το ενδιαφέρον τους έφτανε στο ίδιο επίπεδο με εκείνο των ανδρών. Ανέμεναν επίσης μεγαλύτερο αίσθημα ένταξης ακόμη και όταν η αγγελία τόνιζε το εξαιρετικό ταλέντο. Μάλιστα, ένιωθαν ότι θα ανήκαν περισσότερο σε έναν χώρο με γυναικεία πλειονότητα που τόνιζε το ταλέντο παρά σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο που τόνιζε την αφοσίωση. Οι αποκρίσεις των ανδρών δεν επηρεάζονταν από το φύλο της πλειονότητας.
Στην τέταρτη μελέτη συμμετείχαν 991 άτομα και εξετάστηκαν αναλογίες 60% προς 40%, 75% προς 25% και 90% προς 10%. Ήταν η μόνη μελέτη της σειράς της οποίας ο σχεδιασμός και οι αναλύσεις είχαν καταχωριστεί πριν από τη διεξαγωγή της. Οι γυναίκες δήλωναν περισσότερο ενδιαφέρον και μεγαλύτερη προσδοκία ένταξης όταν αποτελούσαν το 75% ή το 90% του προσωπικού, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες ανδρικές πλειονότητες. Στην αναλογία 60% προς 40%, οι διαφορές ήταν μικρές.
Όσο αυξανόταν η ανδρική πλειονότητα στην τέταρτη μελέτη, τόσο μεγάλωνε το χάσμα ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες ως προς το αναμενόμενο αίσθημα ένταξης. Οι άνδρες έδειξαν κάποια προτίμηση για χώρους όπου πλειοψηφούσαν άνδρες, αλλά το μοτίβο ήταν λιγότερο σταθερό. Οι γυναίκες ενδιαφέρονταν επίσης περισσότερο για αγγελίες που τόνιζαν την προσπάθεια και τη δέσμευση. Όταν όμως συνυπολογίζονταν η αντιλαμβανόμενη εργασιακή κουλτούρα και η ομοιότητα με το προσωπικό, η διατύπωση δεν προέβλεπε πλέον το αίσθημα ένταξης, ενώ η επίδραση της εκπροσώπησης παρέμενε.
Συνολικά, οι αντιλήψεις για έναν σκληρά ανταγωνιστικό χώρο και η αίσθηση ομοιότητας με τους εργαζομένους συνδέονταν επίσης έντονα με το ενδιαφέρον και την προσδοκία ένταξης. Οι ερευνητές προτείνουν ότι η αναλογία των φύλων μπορεί να λειτουργεί ως ένδειξη για το πόσο υποστηρικτικό ή ανταγωνιστικό είναι ένα εργασιακό περιβάλλον. Κατά την εκτίμησή τους, η βελτίωση της εκπροσώπησης και η αλλαγή των μηνυμάτων για τις προϋποθέσεις επιτυχίας ενδέχεται να είναι αποτελεσματικότερες όταν επιδιώκονται μαζί. Η αλλαγή των αντιλήψεων για το έμφυτο ταλέντο μπορεί από μόνη της να μην αρκεί.
Τα ευρήματα έχουν σαφή όρια: οι υποθετικές αγγελίες δεν δείχνουν κατ’ ανάγκην πώς θα κινηθούν οι άνθρωποι όταν αναζητήσουν πραγματική εργασία. Οι επιδράσεις ήταν γενικά μικρές έως μέτριες και μόνο η τελευταία μελέτη είχε προκαταχωριστεί. Η έρευνα προσφέρει επομένως στοιχεία για το πώς η εκπροσώπηση διαμορφώνει τις προσδοκίες απέναντι σε μια θέση, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα της επίδρασής της στις πραγματικές επαγγελματικές αποφάσεις.
Σχόλια