Η κατανομή της αόρατης δουλειάς που απαιτεί ένα νοικοκυριό φαίνεται να συνδέεται με την ικανοποίηση των γυναικών από τη σχέση τους περισσότερο από την κατανομή εργασιών όπως το μαγείρεμα και η καθαριότητα. Αυτό υποδεικνύει έρευνα δύο μελετών, δημοσιευμένη στο Personality and Social Psychology Bulletin, σε ετερόφυλες σχέσεις. Οι γυναίκες ανέφεραν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση και τη σεξουαλική τους ζωή όταν οι άνδρες σύντροφοί τους συμμετείχαν περισσότερο στην οργάνωση και τη συναισθηματική φροντίδα. Για τους άνδρες, αντίθετα, η μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση συνδεόταν με την ανάληψη περισσότερου από αυτό το βάρος από τις γυναίκες.
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο «νοητικό φορτίο» για τη διαχείριση της οικογενειακής ζωής που δεν περιορίζεται στις σωματικές εργασίες. Περιλαμβάνει γνωστική εργασία, όπως την πρόβλεψη αναγκών, τον προγραμματισμό ραντεβού και την οργάνωση της καθημερινότητας, αλλά και συναισθηματική εργασία, όπως την αναγνώριση της δυσφορίας ενός συντρόφου και την εκτόνωση εντάσεων. Σε αντίθεση με μια δουλειά που ολοκληρώνεται, αυτές οι ευθύνες συχνά δεν έχουν σαφή αρχή ή τέλος. Το να θυμάται κάποιος τι λείπει από το ψυγείο ή να παρακολουθεί το σχολικό πρόγραμμα ενός παιδιού μπορεί να τον απασχολεί οποιαδήποτε στιγμή.
Η ομάδα, με επικεφαλής τη Βερένα Κλάιν (Verena Klein) του University of Southampton, εξέτασε αρχικά 452 γυναίκες από το Ηνωμένο Βασίλειο που συγκατοικούσαν με άνδρα σύντροφο. Η μέση ηλικία τους ήταν περίπου 42 έτη και περίπου το 55% είχε τουλάχιστον ένα παιδί. Οι συμμετέχουσες απάντησαν για την κατανομή των οικιακών εργασιών και του νοητικού φορτίου, τις αντιλήψεις τους για τους έμφυλους ρόλους και την ικανοποίησή τους από τη σχέση και τη σεξουαλική ζωή. Η ομάδα δημιούργησε κλίμακα 17 ερωτημάτων, διαχωρίζοντας τις ευθύνες που αφορούν το σπίτι και το ζευγάρι από εκείνες που αφορούν τα παιδιά. Ο σχεδιασμός και οι προγραμματισμένες αναλύσεις αυτής της μελέτης είχαν προεγγραφεί.
Στην πρώτη μελέτη, η μεγαλύτερη συμμετοχή των ανδρών στο νοητικό φορτίο της σχέσης συνδεόταν με υψηλότερη ικανοποίηση των γυναικών, αλλά οι συσχετίσεις ήταν μέτριου έως μικρού μεγέθους: 0,24 για τη σχέση και 0,15 για τη σεξουαλική ζωή. Η συναισθηματική φροντίδα συνδεόταν με τη σεξουαλική ικανοποίηση, ενώ οι αμιγώς οργανωτικές εργασίες δεν εμφάνιζαν αντίστοιχη σύνδεση. Όταν εξετάστηκαν μαζί το νοητικό φορτίο, οι σωματικές δουλειές και οι αντιλήψεις για τους έμφυλους ρόλους, μόνο το πρώτο παρέμενε στατιστικά συνδεδεμένο με τις δύο μορφές ικανοποίησης. Ωστόσο, η σύνδεσή του με τη σεξουαλική ικανοποίηση έπαυε να είναι στατιστικά σημαντική όταν συνυπολογιζόταν η συνολική ικανοποίηση από τη σχέση.
Η δεύτερη μελέτη περιέλαβε 156 ζευγάρια που συγκατοικούσαν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με μέση ηλικία περίπου 38 έτη και μέση διάρκεια σχέσης 13 χρόνια. Αυτή τη φορά απάντησαν και οι δύο σύντροφοι, επιτρέποντας στους ερευνητές να εξετάσουν πώς οι αναφορές του καθενός συνδέονταν με την ικανοποίηση και των δύο. Άνδρες και γυναίκες συμφωνούσαν ότι οι γυναίκες αναλάμβαναν περισσότερες οικιακές εργασίες και ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο του νοητικού φορτίου. Η ανισότητα ήταν εντονότερη στις ευθύνες για τα παιδιά και μικρότερη στις σωματικές δουλειές. Η δεύτερη μελέτη δεν είχε προεγγραφεί.
Στα δεδομένα των ζευγαριών, οι γυναίκες ανέφεραν τη μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση και τη σεξουαλική ζωή όταν το νοητικό φορτίο της σχέσης μοιραζόταν ισότιμα. Οι άνδρες ανέφεραν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση όταν οι γυναίκες αναλάμβαναν περισσότερο, αλλά μεγαλύτερη σεξουαλική ικανοποίηση όταν οι σύντροφοί τους περιέγραφαν ισότιμη κατανομή. Η Κλάιν διευκρινίζει ότι αυτό δεν αποδεικνύει συνειδητή προτίμηση των ανδρών για την ανισότητα. Για το γονεϊκό νοητικό φορτίο, και τα δύο φύλα ανέφεραν υψηλότερη ικανοποίηση από τη σχέση όταν θεωρούσαν ότι ο σύντροφός τους έκανε περισσότερα και όταν εκείνος θεωρούσε ότι οι ίδιοι έκαναν περισσότερα. Δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη σύνδεση με τη σεξουαλική ικανοποίηση.
Ένα ακόμη εύρημα ήταν ότι οι εξισωτικές αντιλήψεις των γυναικών δεν εξηγούσαν ποια αναλάμβανε το νοητικό φορτίο. Οι παραδοσιακές αντιλήψεις συνδέονταν με πιο άνιση κατανομή των σωματικών εργασιών, αλλά όχι με αντίστοιχο τρόπο με την αόρατη διαχείριση. Σύμφωνα με την Κλάιν, μια γυναίκα μπορεί να απορρίπτει τους συμβατικούς έμφυλους ρόλους και παρ’ όλα αυτά να καταλήγει υπεύθυνη για τον προγραμματισμό και τη φροντίδα. Οι πεποιθήσεις περί ισότητας, επομένως, δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε ισότιμη καθημερινή πρακτική.
Τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία, καθώς οι έρευνες κατέγραψαν απαντήσεις σε μία χρονική στιγμή και δεν αποδεικνύουν αιτιότητα. Είναι πιθανό τα ήδη πιο ικανοποιημένα ζευγάρια να επικοινωνούν καλύτερα και να μοιράζονται δικαιότερα τις ευθύνες. Επιπλέον, η ικανοποίηση μετρήθηκε με μία ερώτηση για κάθε τομέα, η νέα κλίμακα νοητικού φορτίου χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο εγκυρότητας και δεν καταγράφηκαν οι εβδομαδιαίες ώρες αμειβόμενης εργασίας. Ο Τζεφ ΜακΝτόναλντ (Geoff MacDonald), καθηγητής ψυχολογίας στο University of Toronto που δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι η κλίμακα ενδέχεται να αποτυπώνει επίσης τη γενικότερη ανταπόκριση και αξιοπιστία του συντρόφου. Προτείνει ακόμη να εξεταστούν άλλες πηγές διαρκούς ανησυχίας, όπως τα οικονομικά και ο σχεδιασμός επισκευών.
Η Κλάιν προτείνει ως πρακτικό πρώτο βήμα να γίνουν ορατές αυτές οι ευθύνες: ποιος προσέχει ότι κάτι χρειάζεται να γίνει, ποιος το θυμάται και ποιος φροντίζει να ολοκληρωθεί. Αν ο ένας πρέπει συνεχώς να υπενθυμίζει στον άλλο τις δουλειές, εξακολουθεί να αναλαμβάνει μέρος του νοητικού φορτίου, ακόμη κι όταν η εκτέλεσή τους μοιράζεται. Η ερευνήτρια τονίζει, ωστόσο, ότι λείπουν επαρκή διαχρονικά δεδομένα για να γνωρίζουμε αν αυτή η ανισότητα μειώνεται μεταξύ γενεών. Η παρακολούθηση ζευγαριών σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου θα μπορούσε να δείξει αν οι αλλαγές στην κατανομή των ευθυνών προηγούνται αλλαγών στην ικανοποίηση.
Σχόλια