Δείκτες
ΚόσμοςΟυδέτερα

Τεχεράνη: η γενιά Z ανάμεσα στην καταστολή, την κρίση και τα μικρά ανοίγματα

Ο Άντριου Κάλαχαν αφήνει την κρατικά οργανωμένη ξενάγηση και βγαίνει στους δρόμους της Τεχεράνης, καταγράφοντας την καθημερινότητα της γενιάς Z: καφέ και γκράφιτι, αλλά και αστυνομία ηθών, οικονομική κρίση, λογοκρισία και φόβο.

Τεχεράνη: η γενιά Z ανάμεσα στην καταστολή, την κρίση και τα μικρά ανοίγματα
Φωτογραφία: Channel 5 with Andrew Callaghan

Βασικά σημεία

  • Ο Κάλαχαν περιγράφει την Τεχεράνη που είδε μόνος του ως πολύ διαφορετική από τις εικόνες των δυτικών και των ιρανικών κρατικών ΜΜΕ: καφέ, χιπστεριά, ακάλυπτες γυναίκες, αλλά χωρίς μπαρ και κλαμπ.
  • Το αλκοόλ απαγορεύεται από το 1979· η πρώτη σύλληψη φέρνει προειδοποίηση, η δεύτερη 80 μαστιγώματα και οι επόμενες μπορεί να φτάσουν ως τη θανατική ποινή.
  • Η αστυνομία ηθών διαλύθηκε τυπικά μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022 αλλά επανήλθε κρυφά, παρότι ο πρόεδρος Πεζεσκιάν υποσχέθηκε ότι δεν θα ενοχλεί.
  • Ένας μεταμφιεσμένος φωτογράφος λέει ότι τα φιλοκυβερνητικά συλλαλητήρια της ξενάγησης δεν είναι ο παλμός του Ιράν και πιθανόν αποτελούνται από πληρωμένους διαδηλωτές.
  • Η διακοπή του ίντερνετ έπληξε εισοδήματα νέων της γενιάς Z που βασίζονταν στο e-commerce· ένας μουσικός λέει ότι έχασε τη διανομή και πολλοί έχασαν χρήματα από πάγωμα κρυπτονομισμάτων λόγω VPN.
  • Οι κυρώσεις των ΗΠΑ εμφανίζονται ως κύρια αιτία της κρίσης από τους φιλοκυβερνητικούς, ενώ επικριτικοί νέοι λένε ότι η επιθετική ρητορική της ιρανικής κυβέρνησης, όπως του Αχμαντινετζάντ, τις προκάλεσε.
  • Υπάρχουν ενδείξεις σταδιακής αλλαγής: σκηνές αδιανόητες το 2015, μερική απόσυρση της αστυνομίας ηθών και πρόσφατη νομιμοποίηση της οδήγησης μοτοσικλέτας από γυναίκες.

Ο Άντριου Κάλαχαν (Andrew Callaghan) ταξίδεψε στην Τεχεράνη και πέρασε τις πρώτες δύο μέρες σε κρατικά οργανωμένη ξενάγηση· στη συνέχεια βγήκε μόνος του στους δρόμους. Όπως εξηγεί, το βίντεο δείχνει μια πόλη πολύ διαφορετική από εκείνη που παρουσιάζουν είτε τα δυτικά μέσα είτε η ιρανική κρατική προπαγάνδα.

Από την πρώτη βόλτα σε κεντρικό δρόμο, ο Κάλαχαν λέει ότι ένιωσε πως βρισκόταν σε γειτονιά τύπου Άπερ Ιστ Σάιντ της Νέας Υόρκης ή Δυτικού Λος Άντζελες: γυναίκες χωρίς μαντίλα, γεμάτα καφέ, νέοι δημιουργικοί. Αυτό που δεν είδε, όμως, ήταν μπαρ, κλαμπ ή ταβέρνες. Όπως εξηγεί, από την επανάσταση του 1979 ισχύει πλήρης απαγόρευση παραγωγής, πώλησης και δημόσιας κατανάλωσης αλκοόλ· εξαιρέσεις υπάρχουν μόνο για θρησκευτικές μειονότητες σε τελετουργίες. Η πρώτη σύλληψη συνήθως φέρνει προειδοποίηση, η δεύτερη 80 μαστιγώματα και σε επόμενες παραβάσεις μπορεί να επιβληθεί ακόμη και θανατική ποινή.

Τα πρότυπα σεμνότητας δεν τα ελέγχει η συνηθισμένη αστυνομία αλλά η «αστυνομία ηθών» ή «περιπολία καθοδήγησης». Μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί (Mahsa Amini) το 2022, το σώμα φάνηκε να διαλύεται, αλλά επανήλθε κρυφά το 2023 και το 2024 ήταν ξανά ενεργό. Ο πρώην πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν (Masoud Pezeshkian) είχε δεσμευτεί ότι η αστυνομία ηθών δεν θα πλησίαζε και δεν θα συλλάμβανε παραβάτριες· ωστόσο περιστατικά συνέχισαν να συμβαίνουν. Νέοι που μιλούν στην κάμερα λένε ότι «δεν υπάρχουν μπαρ», αλλά παραδέχονται κρυφά πως υπάρχουν underground χώροι και ότι φέρνουν μπύρες οι ίδιοι.

055 Street scene in Tehran - USACE-p15141coll5-9380
055 Street scene in Tehran - USACE-p15141coll5-9380 · Stanley Scott Collection · Wikimedia Commons, Public domain

Ένας από τους πιο σημαντικούς διαλόγους γίνεται με έναν φωτογράφο και επικριτή του καθεστώτος, με αλλοιωμένη φωνή και πρόσωπο, που συμμετείχε στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου. Λέει ότι τα φιλοκυβερνητικά συλλαλητήρια στα οποία οδήγησαν τον δημοσιογράφο δεν είναι «ο παλμός του Ιράν» και πιθανόν αποτελούνται από πληρωμένους διαδηλωτές. Ο ίδιος αρνείται να μιλήσει πολιτικά επειδή μετά τη συμμετοχή του βασανίστηκε, μπήκε σε απομόνωση και βρίσκεται σε λίστα παρακολούθησης· λέει ότι αν μιλήσει ξανά μπορεί να πληρώσει το απόλυτο τίμημα. Περιορίζεται στα οικονομικά: τίποτα δεν είναι φυσιολογικό, ο πληθωρισμός είναι υψηλός, ο ίδιος ως φωτογράφος δεν είχε δουλειά εδώ και τέσσερις μήνες και οι περισσότεροι δεν έχουν εισόδημα.

Η οικονομική ύφεση, όπως εξηγεί ο Κάλαχαν, επιδεινώθηκε από το μπλοκ του διαδικτύου που επέβαλε η κυβέρνηση όταν άρχισαν οι διαδηλώσεις. Επειδή οι περισσότεροι νέοι της γενιάς Z με τους οποίους μίλησε εξαρτιόνταν από το ηλεκτρονικό εμπόριο, η διακοπή επιδείνωσε την κατάστασή τους. Ένας από αυτούς λέει ότι έχασε όλο του το εισόδημα. Ένας νέος λέει ότι βασίζεται πια «στους αγγέλους στον ώμο του». Ένας μουσικός της extreme metal και black metal με το πρότζεκτ 431N περιγράφει ότι προσπαθούσε να στήσει δισκογραφική και φυσική διανομή, αλλά όλα χάθηκαν· κάποιοι έχασαν χρήματα από πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων όταν άλλαξε η IP λόγω VPN και οι εταιρείες πάγωσαν λογαριασμούς. Σημειώνει ότι τα VPN έγιναν ακριβά και ότι πολλοί έβγαλαν χρήματα από τη δυστυχία των άλλων. «Ο πόλεμος είναι δουλειά», λέει, και κατονομάζει εμπόρους όπλων και εταιρείες όπως η Lockheed Martin και η Boeing.

Σε μια χιπ γειτονιά, ο Κάλαχαν βλέπει επιτέλους γκράφιτι, κάτι που λέει ότι τον κάνει να νιώθει σαν στο σπίτι του, και συνδέει την κουλτούρα με τους δρόμους της Νέας Υόρκης. Συναντά νέους που ασχολούνται με το χιπ χοπ και τα πέντε στοιχεία του. Όταν όμως μια κοπέλα δείχνει το τατουάζ «666» και το συνεργείο ετοιμάζεται να το τραβήξει, τους δίνεται εντολή να σταματήσουν τα γυρίσματα, ενώ η αστυνομία παρακολουθεί. Όπως σχολιάζει, αν κάνεις απλώς τη μέρα σου είναι απίθανο να αντιμετωπίσεις προβλήματα, αλλά αν πεις κάτι απαγορευμένο σε ξένη κάμερα, η αστυνομία εμφανίζεται: «έχουν μάτια παντού».

Οι νέοι περιγράφουν τη ζωή χωρίς ίντερνετ: δεν μπορούν να παίξουν παιχνίδια ούτε να επικοινωνήσουν, τα VPN είναι ακριβά. «Απλώς χρειαζόμαστε ίντερνετ, ελεύθερη ζωή και χρήματα», λέει ένας από αυτούς. Ακόμη και υποστηρικτές του καθεστώτος αναγνωρίζουν την οικονομική δυσπραγία, αλλά την αποδίδουν στις αμερικανικές κυρώσεις που ξεκίνησαν μετά το 1979 και εντάθηκαν επί προεδρίας Τραμπ με τις λεγόμενες «σούπερ κυρώσεις». Ένας ομιλητής σε αντιαμερικανικό συλλαλητήριο παραδέχεται ότι ο λαός ζει με οικονομικές δυσκολίες, αλλά επιμένει ότι η αιτία είναι οι κυρώσεις των ΗΠΑ, που καταστρέφουν κάθε χώρα, «και τη δική μου και τη δική σου».

Οι επικριτικοί νέοι δίνουν διαφορετική ερμηνεία: οι κυρώσεις ήρθαν εξαιτίας της προσέγγισης της ίδιας της ιρανικής κυβέρνησης στον κόσμο. Ένας νέος αναφέρει τη στιγμή που ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ (Mahmoud Ahmadinejad) δήλωσε ότι το Ισραήλ πρέπει να εξαφανιστεί από τον χάρτη — στο βίντεο παρατίθεται η φράση «αυτή η πηγή διαφθοράς σύντομα θα σβηστεί από το πρόσωπο της γης». Από εκείνο το σημείο, λέει, οι κυρώσεις πολλαπλασιάστηκαν και η ισοτιμία του δολαρίου εκτοξεύτηκε. Ένας άλλος αναγνωρίζει ότι οι κυρώσεις είναι η κινητήρια δύναμη της σταδιακής παρακμής. Ο Κάλαχαν προσθέτει ότι και η ισραηλινή-δυτική απάντηση είναι ακραία, καθώς θέλει να πιέσει την κυβέρνηση όπως στη Βενεζουέλα ή την Κούβα.

Οι αριθμοί που αναφέρονται είναι ενδεικτικοί: η τιμή ενός καφέ ήταν 165.000 πριν από δύο μήνες και έκτοτε αυξήθηκε, ενώ το δολάριο από 3.500 πριν δέκα χρόνια έφτασε κοντά στις 200.000. Ένας συνομιλητής του Κάλαχαν σημειώνει ότι σχεδόν κανένας νέος δεν μπορεί να ζήσει με μία δουλειά· ο ίδιος εργάζεται δωδεκάωρα. Ο Κάλαχαν αναφέρεται σε νέους που συνδυάζουν δύο-τρεις δουλειές. Η σύγκριση με την αμερικανική γενιά Z είναι αναπόφευκτη γι' αυτόν: και εκεί οι νέοι κάνουν πολλές δουλειές, μοιράζονται ενοίκια και βλέπουν τις υπερδυνάμεις να ξοδεύουν σε πολέμους αντί για την εγχώρια ευημερία.

Κάποιοι νέοι εκφράζουν βαθιά απελπισία. Ένας με τατουάζ «FTW» περιγράφει το επίπεδο χάους και αταξίας ως «σχεδόν βιβλικό», αν και λέει ότι δεν θέλει να ακουστεί άβολα. Μια κοπέλα δηλώνει ότι δεν έχει ελπίδα για το μέλλον: «δεν πιστεύω ότι κάτι θα αλλάξει ή ότι κάποιος θα αλλάξει κάτι για εμάς εδώ». Συνδέει τον πόλεμο με τους φυσικούς πόρους και το χρήμα, λέγοντας ότι όσο το Ιράν έχει πόρους, πάντα θα υπάρχει πόλεμος. Όταν ο Κάλαχαν της λέει ότι και οι Αμερικανοί νιώθουν χρόνια απελπισμένοι, εκείνη απαντά ότι αυτό δεν είναι καλό.

Την ίδια στιγμή, το βίντεο καταγράφει μικρές ενδείξεις σταδιακής αλλαγής. Ο Κάλαχαν λέει ότι πολλές από τις σκηνές που κατέγραψε θα ήταν αδιανόητες το 2015, και ότι ακόμη και η μερική απόσυρση της αστυνομίας ηθών θεωρείται από νέους ένα βήμα προόδου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη νομιμοποίηση της οδήγησης μοτοσικλέτας από γυναίκες· μια κοπέλα με Honda Scoopy 130 λέει ότι παλιά απαγορευόταν, αλλά εδώ και λίγους μήνες εκδίδονται άδειες και μπορεί να φοράει ό,τι θέλει. Η ίδια δεν εκφράζει άποψη για το αν αυτό οφείλεται στις διαδηλώσεις, αλλά επιμένει ότι η ζωή έχει γίνει δύσκολη για όλους, άνδρες και γυναίκες.

Ο Κάλαχαν κάνει μια ευρύτερη παρατήρηση για τα μέσα ενημέρωσης: οι θεατές των δύο πρώτων μερών της σειράς, λέει, χωρίστηκαν σε δύο αντίθετα στρατόπεδα — άλλοι είδαν επιβεβαίωση της εικόνας για το καθεστώς και άλλοι είδαν να καταρρέει η εικόνα τους για την ιρανική κοινωνία. Αυτό δεν οφείλεται σε ψέματα, αλλά στο ότι το κοινό είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου αμερικανικό και έχει ενημερωθεί από δύο ελεγχόμενα οικοσυστήματα: τα δυτικά εταιρικά ΜΜΕ και τα ιρανικά κρατικά ΜΜΕ, καθένα με τα δικά του επιλεγμένα γεγονότα. Γι' αυτό, υποστηρίζει, η φυσική παρουσία ή η ανταπόκριση από το σημείο έχει αξία, γιατί πολλά από όσα διαμορφώνουν την καθημερινότητα μένουν εκτός ειδήσεων.

Το βίντεο κλείνει χωρίς προβλέψεις. Ο Κάλαχαν αναρωτιέται αν η ιρανική και η αμερικανική γενιά Z, όταν ενηλικιωθούν πολιτικά, θα διορθώσουν τα λάθη της γενιάς που κυβερνά σήμερα ή θα γίνουν το ίδιο πεισματάρηδες και αιμοδιψείς· «δεν είμαστε στην αγορά προβλέψεων», λέει. Μετά την Τεχεράνη, ο ίδιος ταξίδεψε στο Βερολίνο για την εντελώς αντίθετη εμπειρία: ένα ατελείωτο πάρτι με ναρκωτικά, σεξ και γυμνό, που περιγράφει ως αναγκαία «πνευματική κάθαρση» μετά από μία εβδομάδα στο Ιράν.

Δείτε το βίντεο

Το άρθρο βασίζεται στους αυτόματους υπότιτλους του YouTube, όχι σε επίσημη απομαγνητοφώνηση.

Σας φάνηκε χρήσιμο αυτό το άρθρο;

Βαθμολογία αναγνωστών: 0 · οι ψήφοι σας μάς βοηθούν να διαλέγουμε τα επόμενα θέματα

Ακρόαση ↗Όλα τα επεισόδια: Channel 5 with Andrew Callaghan →

Τα άρθρα γράφονται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, αποκλειστικά από τα κείμενα των πηγών που αναφέρονται. Οι εικόνες με την ένδειξη «AI» δημιουργούνται επίσης με τεχνητή νοημοσύνη.

⚑ Αναφορά λάθους

Βρήκατε κάποιο λάθος στο άρθρο (γεγονός, μετάφραση, ορθογραφία); Πείτε μας και θα το διορθώσουμε.

Σχόλια

Το Jumpship λειτουργεί προσωρινά μόνο για ανάγνωση. Ψήφοι, σχόλια και σύνδεση επανέρχονται σε λίγα λεπτά.