Ο Καβαντίσα (Kavantissa), που θεωρείται ο ψηλότερος εν ζωή ελέφαντας με χαυλιόδοντες στη Σρι Λάνκα, εντοπίστηκε με τραύμα από πυροβολισμό στο δεξί μπροστινό πόδι, κοντά στο γόνατο, και χρειάστηκε επείγουσα κτηνιατρική φροντίδα. Το περιστατικό σημειώθηκε στην περιοχή Γκαλγκαμούουα, στη βορειοδυτική ξηρή ζώνη του νησιού, όπου οι συγκρούσεις ανθρώπων και ελεφάντων είναι γνωστό πρόβλημα. Ο τραυματισμός επανέφερε τα αιτήματα για ειδική προστασία ορισμένων ελεφάντων, μαζί με το ερώτημα πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η συνύπαρξή τους με τις τοπικές κοινότητες.
Ο παρατηρητής άγριας ζωής Πατούμ Μπαντάρα (Pathum Bandara) είδε τον Καβαντίσα να κινείται ήρεμα στην περιοχή στις 20 Σεπτεμβρίου, αλλά την επόμενη ημέρα παρατήρησε ότι κούτσαινε και εντόπισε την πληγή. Η αρμόδια υπηρεσία προστασίας άγριας ζωής, Department of Wildlife Conservation, έστειλε ομάδα για την περίθαλψή του. Σύμφωνα με τον κτηνίατρο Ισούρου Χεβακοτάγκε (Isuru Hewakottage), ο ελέφαντας υποβλήθηκε σε καταστολή ώστε να καθαριστεί και να αντιμετωπιστεί το τραύμα, έλαβε επανειλημμένα αντιβιοτική αγωγή και παραμένει υπό παρακολούθηση. Χωρίς θεραπεία, μια τέτοια πληγή μπορεί να μολυνθεί και να απειλήσει την ικανότητα του ζώου να περπατά, να τρέφεται και να επιβιώνει.
Μετά τη θεραπεία, ο Καβαντίσα άρχισε να μετακινείται ανάμεσα σε μικρές δασικές εκτάσεις, περνώντας κατά διαστήματα από κατοικημένες περιοχές και το γνωστό πέρασμα ελεφάντων κοντά στην Γκαλγκαμούουα. Ο Μπαντάρα ανέφερε στο Mongabay ότι το ζώο έδειχνε να αναρρώνει, αλλά μετά τον πυροβολισμό είχε γίνει επιθετικό και κάποιες φορές καταδίωκε κατοίκους και υπαλλήλους της υπηρεσίας άγριας ζωής. Αυτή η συμπεριφορά το εκθέτει σε νέους κινδύνους, ακόμη και σε ενδεχόμενο νέο πυροβολισμό. Η παρακολούθηση αφορά επομένως τόσο την επούλωση της πληγής όσο και τις συνθήκες στις οποίες κινείται το τραυματισμένο ζώο.
Η ανησυχία ενισχύεται από προηγούμενες απώλειες ελεφάντων με χαυλιόδοντες, εξαιτίας πυροβολισμών, ηλεκτροπληξίας και άλλων αιτιών. Ο Μπαντάρα θυμήθηκε τον νεότερο Σάνκα (Sankha), που εμφανιζόταν συχνά μαζί με τον Καβαντίσα και είχε δυσκαμψία στο δεξί πόδι έπειτα από πυροβολισμό. Ο Σάνκα πέθανε το 2022 πέφτοντας σε λάκκο, πιθανώς λόγω των περιορισμών στην κινητικότητα του, σύμφωνα με τον ίδιο. Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης σε έναν ελέφαντα με διασταυρούμενους χαυλιόδοντες που πέθανε το 2007 παρά την κινητοποίηση κτηνιάτρων, καθώς και στον Μπατίγια (Bhathiya), ο οποίος πέθανε το 2025 αφού είχε τραυματιστεί από πυροβολισμούς και εξασθενήσει σοβαρά.
Ορισμένοι υποστηρικτές της προστασίας της άγριας ζωής ζητούν πλέον ειδική, ακόμη και ένοπλη, φύλαξη για τον Καβαντίσα και άλλους γνωστούς ελέφαντες, όπως ο Αγκμπό (Agbo) και ο Μαχασέν (Mahasen). Ως παράδειγμα προβάλλουν την Κένυα, όπου ο Άχμεντ (Ahmed) ανακηρύχθηκε «ζωντανό μνημείο» στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και προστατευόταν όλο το εικοσιτετράωρο από ένοπλους φύλακες. Πέθανε από φυσικά αίτια το 1974, σε ηλικία περίπου 55 ετών. Ο Κρεγκ (Craig), ένας άλλος γνωστός ελέφαντας της περιοχής Αμποσέλι, πέθανε από φυσικά αίτια τον Ιανουάριο του 2026 σε ηλικία 54 ετών, έχοντας προστατευτεί στο πλαίσιο ευρύτερου συστήματος συνεργασίας κοινοτικών φυλάκων, οργανώσεων και αρχών.
Η Society for Conservation of Wild Elephants in Sri Lanka προτείνει να ανακηρυχθούν επιλεγμένοι ελέφαντες «ζωντανή εθνική κληρονομιά» και να δημιουργηθούν ειδικές μονάδες προστασίας με συμμετοχή των αρχών άγριας ζωής και της πολιτικής άμυνας. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης περιλαίμια εντοπισμού μέσω GPS, πρόσθετη φύλαξη στους διαδρόμους μετακίνησης και δίκτυα ενημέρωσης από κατοίκους των περιοχών που επισκέπτονται τα ζώα. Η ίδια πρόταση αποτιμά τη συνολική αξία ενός άγριου ελέφαντα σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια ρουπίες Σρι Λάνκα, ή 11,5 εκατομμύρια δολάρια. Η εκτίμηση συνυπολογίζει την οικολογική, πολιτιστική και τουριστική συμβολή του ζώου, καθώς και άλλες συνεισφορές του.
Ωστόσο, ο Ράβι Κορέα (Ravi Corea), πρόεδρος της Sri Lanka Wildlife Conservation Society, προειδοποιεί ότι τα αφρικανικά παραδείγματα δεν μεταφέρονται εύκολα στη Σρι Λάνκα. Οι γνωστοί ελέφαντες του νησιού συχνά κινούνται έξω από μεγάλες προστατευόμενες περιοχές, σε ένα πυκνοκατοικημένο τοπίο όπου συνυπάρχουν δάση, καλλιέργειες, δρόμοι και χωριά. Κατά τον ίδιο, η συνεχής φυσική προστασία ακόμη και ενός ελεύθερα κινούμενου ελέφαντα είναι πολύ πιο σύνθετη υπόθεση από την ανάθεση συνοδείας σε δύο ένοπλους φύλακες. Γι’ αυτό αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής της προτεινόμενης φύλαξης στην κλίμακα που συζητείται.
Ο Κορέα υποστηρίζει ότι η συζήτηση πρέπει να περιλαμβάνει το κόστος που επωμίζονται οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν κοντά στους ελέφαντες. Οι κοινότητες αυτές συχνά αποκομίζουν λίγα άμεσα οικονομικά οφέλη από την παρουσία της άγριας ζωής, ενώ αντιμετωπίζουν καταστροφές καλλιεργειών και περιουσιών, τραυματισμούς και θανάτους. Ένας αγρότης που χάνει ολόκληρη τη σοδειά του μέσα σε μια νύχτα, επισημαίνει, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με χρέη και αδυναμία να θρέψει την οικογένειά του. Υπό αυτές τις συνθήκες, η πολιτιστική και οικολογική αξία ενός ελέφαντα δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την αποδοχή της παρουσίας του.
Ως βασικό μέρος της λύσης, ο Κορέα προτείνει οικονομικές ευκαιρίες λιγότερο ευάλωτες στις ζημιές από ελέφαντες, συμπεριλαμβανομένων βιώσιμων δραστηριοτήτων εκτός γεωργίας με τη συμβολή ιδιωτικών επενδύσεων. Ζητά επίσης ισχυρό πλαίσιο πολιτικής που θα επιτρέπει ουσιαστική συνεργασία κοινοτήτων, οργανώσεων προστασίας και επιχειρήσεων με τις κρατικές αρχές. Η πρόκληση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η συνύπαρξη να προσφέρει απτές ευκαιρίες στους κατοίκους αντί να τους επιβάλλει δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος. Ο τραυματισμός του Καβαντίσα αναδεικνύει έτσι τόσο την ανάγκη άμεσης προστασίας των ζώων όσο και τις κοινωνικές προϋποθέσεις για τη διατήρησή τους.
Σχόλια