Η Παραγουάη υπέβαλε στην UNESCO επικαιροποιημένες πληροφορίες για το Απόθεμα Βιόσφαιρας του Τσάκο, τηρώντας την προθεσμία που έληγε στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026. Το αίτημα αφορούσε σχέδια διαχείρισης και τον καθορισμό ζωνών μέσα στην προστατευόμενη περιοχή, όπου η επέκταση των καλλιεργειών και της κτηνοτροφίας απειλεί τα δάση και την επιβίωση αυτοχθόνων κοινοτήτων. Ωστόσο, το περιεχόμενο των στοιχείων που κατατέθηκαν δεν έχει γίνει δημόσιο.
Η μη τήρηση της προθεσμίας δεν θα επέφερε κάποια αυτόματη συνέπεια, σύμφωνα με το Mongabay. Αξιωματούχοι της UNESCO ανέφεραν πάντως ότι παρακολουθούν την περιοχή ώστε να διασφαλίσουν ότι δεν θα χάσει τον χαρακτηρισμό της ως αποθέματος βιόσφαιρας. Σε επικοινωνία με το μέσο τον Σεπτέμβριο, εκπρόσωπος του οργανισμού εξήγησε ότι στόχος είναι η παροχή τεχνικής υποστήριξης στα κράτη για τη συμπλήρωση ή βελτίωση της τεκμηρίωσής τους, με σκοπό αποθέματα που λειτουργούν αποτελεσματικά.
Το απόθεμα καλύπτει περίπου 7,5 εκατομμύρια εκτάρια του Γκραν Τσάκο, ενός από τα μεγαλύτερα τροπικά ξηρά δάση στον κόσμο. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν αποψιλωθεί εκατομμύρια εκτάρια αυτού του οικοσυστήματος, κυρίως για γεωργικές καλλιέργειες και εκτροφή βοοειδών. Μεγάλο μέρος της περιοχής αποτελεί προγονική γη των αυτοχθόνων Αγιορέο.
Οι Αγιορέο-Τοτομπιεγκοσόντε εξακολουθούν να ζουν σε εθελούσια απομόνωση και είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ασθένειες που μπορεί να φτάσουν από τον έξω κόσμο καθώς επεκτείνονται οι αγροτικές και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αποτελούν την τελευταία αυτόχθονη ομάδα χωρίς επαφή με τον έξω κόσμο στη Νότια Αμερική εκτός του τροπικού δάσους του Αμαζονίου. Η παρουσία κοινοτήτων σε εθελούσια απομόνωση ήταν ένας από τους λόγους για την επέκταση του αποθέματος.
Η περιοχή ανακηρύχθηκε απόθεμα βιόσφαιρας το 2001 και επεκτάθηκε το 2011. Το 2005 εντάχθηκε στο πρόγραμμα Man and the Biosphere (MAB) της UNESCO, το οποίο συνδέει τη διατήρηση της βιοποικιλότητας με τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση της σχέσης ανθρώπων και περιβάλλοντος. Η ιδιωτική ιδιοκτησία επιτρέπεται εντός του αποθέματος, αλλά η εκχέρσωση υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες.
Η εφαρμογή αυτών των κανόνων βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής. Ο Μιγκέλ Άνχελ Αλαρκόν (Miguel Ángel Alarcón), γενικός συντονιστής της Iniciativa Amotocodie, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που στηρίζει τους Αγιορέο στην υπεράσπιση των δασών τους, δήλωσε στο Mongabay τον Μάιο ότι η προστασία έχει μείνει ουσιαστικά στο επίπεδο του χαρακτηρισμού. Κατά την εκτίμησή του, δεν έχει ακολουθήσει ισχυρότερη ρύθμιση ή ουσιαστικός έλεγχος των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Το 2023, το MAB ζήτησε από την Παραγουάη να αναπτύξει σχέδιο διαχείρισης και να ορίσει σαφέστερα τις ζώνες ανάσχεσης και μετάβασης του αποθέματος. Ζήτησε επίσης να ληφθούν υπόψη όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, με ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των αυτοχθόνων κοινοτήτων στη διακυβέρνηση και στη διαχείριση της επικράτειας. Η απαίτηση επομένως αφορούσε τόσο τους κανόνες προστασίας όσο και τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν στην περιοχή.
Η Παραγουάη δεν απάντησε στο αίτημα του Mongabay για λεπτομέρειες της υποβολής, ενώ και το MAB αρνήθηκε να τις κοινοποιήσει. Το πρόγραμμα ανέφερε ότι αυτές ενδέχεται να γίνουν διαθέσιμες το 2027, μετά την εσωτερική αξιολόγηση και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της UNESCO, το μελλοντικό καθεστώς του αποθέματος θα εξαρτηθεί από την πρόοδο στην αποτελεσματική διαχείριση, στη συμμετοχή των εμπλεκόμενων μερών και στην ευθυγράμμιση με τα κριτήρια του MAB.
Σχόλια