Τα αντιπηκτικά τρωκτικοκτόνα, τα χημικά δηλητήρια που χρησιμοποιούν οι πόλεις σε όλο τον κόσμο για τη διαχείριση των αρουραίων, προκαλούν αργό θάνατο από εσωτερική αιμορραγία. Δεν βλάπτουν όμως μόνο τους αρουραίους: άγρια ζώα που τρώνε δηλητηριασμένους αρουραίους ή το ίδιο το δόλωμα μπορεί να αρρωστήσουν ή να πεθάνουν. Έρευνες έχουν εντοπίσει ίχνη αυτών των δηλητηρίων σε περισσότερα από 90 είδη άγριων ζώων, συμβάλλοντας σε μειώσεις πληθυσμών ορισμένων απειλούμενων ειδών, ενώ χιλιάδες παιδιά και σκύλοι δηλητηριάζονται τυχαία κάθε χρόνο.
Επειδή ο καθένας μπορεί να αγοράσει αυτά τα προϊόντα από καταστήματα υλικού και μεγάλους λιανοπωλητές χωρίς εκπαίδευση, το ερώτημα γιατί οι άνθρωποι επιλέγουν το δηλητήριο αντί για άλλες μεθόδους είναι κρίσιμο για τη μείωση της βλάβης. Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cities and the Environment εξέτασε ακριβώς αυτό το ερώτημα στο Σικάγο.
Οι ερευνητές έστειλαν προσκλήσεις συμμετοχής σε 4.644 νοικοκυριά με διαφορετικά εισοδήματα και έλαβαν 446 πλήρεις απαντήσεις. Στη συνέχεια πήραν σε βάθος συνεντεύξεις από 50 ερωτηθέντες για να ακούσουν με δικά τους λόγια γιατί χρησιμοποίησαν ή απέφυγαν το ποντικοφάρμακο. Η έρευνα μέτρησε τις στάσεις των κατοίκων απέναντι στους αρουραίους με μια ήδη επικυρωμένη κλίμακα, τις απόψεις τους για τα άγρια ζώα, πόσο μεγάλο πρόβλημα θεωρούσαν τους αρουραίους στο τετράγωνό τους, καθώς και δημογραφικά στοιχεία όπως ηλικία, φύλο, εισόδημα, τύπος κατοικίας και αν ζούσαν παιδιά, σκύλοι ή γάτες στο σπίτι.
Σχεδόν το 39% των ερωτηθέντων είχε χρησιμοποιήσει ποντικοφάρμακο τουλάχιστον μία φορά τους προηγούμενους έξι μήνες. Ήταν λιγότερο συχνό από τον καθαρισμό της ιδιοκτησίας (72%) ή την επιδιόρθωση τρυπών αρουραίων (50%), αλλά πιο συχνό από τις παγίδες (33%) ή την πρόσληψη επαγγελματία ελέγχου τρωκτικών (27%). Ωστόσο, παρόλο που η χρήση του ήταν διαδεδομένη, το ποντικοφάρμακο ήταν η μέθοδος που οι κάτοικοι βαθμολόγησαν λιγότερο συχνά ως «εξαιρετικά σημαντική» από όλες τις επιλογές. Μόνο το 30% των ερωτηθέντων του έδωσε αυτή τη βαθμολογία, σε σύγκριση με το 76% για τον καθαρισμό των σκουπιδιών.
Το πώς ένιωθαν οι άνθρωποι για τους αρουραίους είχε μεγαλύτερη σημασία από το πόσους αρουραίους είχαν πραγματικά δει. Οι στάσεις απέναντι στους αρουραίους είχαν την ισχυρότερη σχέση με το πόσο σημαντικό θεωρούσε κάποιος το ποντικοφάρμακο, και αυτό με τη σειρά του είχε την ισχυρότερη σχέση με το αν το είχε χρησιμοποιήσει. Η ανησυχία για τη μετάδοση ασθένειας από τους αρουραίους είχε επίσης ισχυρή σχέση με την αντίληψη του δηλητηρίου ως σημαντικού, δεύτερη μόνο μετά τις γενικές στάσεις για τους αρουραίους. Αντίθετα, το να βλέπει κανείς περισσότερους αρουραίους στη γειτονιά δεν συνδεόταν σημαντικά με τη χρήση δηλητηρίου, ενώ η υποκειμενική αντίληψη ότι οι αρουραίοι αποτελούν «μεγάλο πρόβλημα» είχε σχέση.
Οι κάτοικοι με εισόδημα κάτω από 50.000 δολάρια ετησίως ήταν επίσης πιο πιθανό να έχουν χρησιμοποιήσει ποντικοφάρμακο. Η εκτίμηση των άγριων ζώων γενικότερα δεν επηρέαζε τη χρήση δηλητηρίου, αν και η υποστήριξη για θανατηφόρα διαχείριση της άγριας ζωής έδειξε μικρή αλλά σημαντική σχέση. Αυτό υποδηλώνει ότι οι κάτοικοι δεν συνδέουν τη γενική εκτίμησή τους για τα άγρια ζώα με τη βλάβη που τους προκαλεί το ποντικοφάρμακο.
Στις συνεντεύξεις, ο πιο συχνός λόγος που ανέφεραν οι κάτοικοι για τη χρήση δηλητηρίου ήταν απλώς ότι δεν ήξεραν τι άλλο να κάνουν (10 από τους 41 συμμετέχοντες που συζήτησαν το θέμα). Άλλοι ανέφεραν ότι ήθελαν να αποφύγουν την άμεση επαφή με αρουραίους ή ότι ένιωθαν πίεση από γείτονες να συμμετάσχουν στις προσπάθειες ελέγχου. Όσοι απέφευγαν το ποντικοφάρμακο σχεδόν πάντα επικαλούνταν λόγους ασφαλείας, πιο συχνά για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της μόλυνσης του εδάφους και του νερού.
Η μελέτη έχει περιορισμούς: το δείγμα έκλινε προς λευκούς ερωτηθέντες, γυναίκες και υψηλότερα εισοδήματα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό του Σικάγου, και επειδή επικεντρώθηκε σε μία αμερικανική πόλη, τα ευρήματα μπορεί να μην γενικεύονται σε άλλες κοινότητες ή χώρες.
Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η μείωση της χρήσης ποντικοφάρμακου δεν είναι κυρίως ζήτημα απόδειξης ότι δεν λειτουργεί, αφού οι κάτοικοι ήδη το βαθμολογούν ως τη λιγότερο σημαντική μέθοδο. Η μεγαλύτερη ευκαιρία βρίσκεται στην αντιμετώπιση του φόβου και της ευκολίας.
Επειδή οι αρνητικές στάσεις απέναντι στους αρουραίους ήταν ο ισχυρότερος παράγοντας χρήσης, οι ερευνητές προτείνουν να αντικατασταθεί η γλώσσα φόβου και εχθρότητας, όπως «ο πόλεμος κατά των αρουραίων», με ουδέτερα μηνύματα βασισμένα σε γεγονότα. Καθώς η ανησυχία για τα ζώα συντροφιάς, ιδίως τους σκύλους, ήταν υψηλή, ενώ η γενική εκτίμηση για τα άγρια ζώα δεν μείωνε τη χρήση, οι εκστρατείες θα μπορούσαν να συνδέσουν ρητά το ποντικοφάρμακο με τη βλάβη σε αυτά τα ζώα.
Οι υποστηρικτές θα μπορούσαν επίσης να πιέσουν για ισχυρότερους περιορισμούς στην πρόσβαση του κοινού, όπως ο περιορισμός των πωλήσεων σε αδειοδοτημένους επαγγελματίες, αξιοποιώντας τη δυναμική που ήδη υπάρχει σε πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και επαρχίες όπως η Βρετανική Κολομβία. Παράλληλα, η παροχή προσβάσιμων εναλλακτικών μπορεί να βοηθήσει: σε ξεχωριστή μελέτη στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής, όταν δόθηκαν στα νοικοκυριά παγίδες και εκπαίδευση, το 84% δήλωσε ότι θα συνέχιζε με τις παγίδες αντί να στραφεί σε φυτοφάρμακα. Δεδομένου ότι πολλοί κάτοικοι του Σικάγου είπαν ότι απλώς δεν ήξεραν τι άλλο να κάνουν, το να γίνουν οι ανθρώπινες εναλλακτικές τόσο βολικές όσο το δηλητήριο μπορεί να προστατεύσει περισσότερα ζώα από ό,τι η απλή προειδοποίηση για τους κινδύνους.
Σχόλια