Ένα ήπιο κυριακάτικο πρωινό στα τέλη Σεπτεμβρίου, στη βόρεια όχθη του Τάμεση κοντά στο Wapping, η 14Χρόνη Emmylou Vaxby περπατά αργά πάνω στη λάσπη και τις πέτρες που αποκαλύπτει η άμπωτη. Είναι μαθήτρια, συγγραφέας και έμπειρη mudlark — κάποια που αναζητά αντικείμενα στην όχθη ενός ποταμού — και εδώ και σχεδόν μια δεκαετία ερευνά την παραποτάμια ζώνη του Τάμεση για θραύσματα της ιστορίας του Λονδίνου.
Εξηγεί πώς να «εκπαιδεύσω το μάτι μου» για θησαυρούς: πρέπει να σκύψεις κοντά στο έδαφος, να σαρώσεις με το βλέμμα αριστερά και δεξιά και να αναζητήσεις «κάτι που έχει διαφορετικό χρώμα». Σύντομα βρίσκουμε ένα λασπωμένο καφέ κόκαλο. Η Emmylou λέει ότι μπορεί να ανήκε σε πρόβατο, σκύλο, άλογο ή αγελάδα. Ίσως το πέταξε ένας χασάπης αφού αφαίρεσε το κρέας ή ένα ζώο πέθανε και ρίχτηκε στο ποτάμι. Η ηλικία του είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, αλλά σίγουρα βρίσκεται εκεί πολλά χρόνια. Το συνδέει με τη «Μεγάλη Δυσωδία», το ζεστό και ξηρό καλοκαίρι του 1858, όταν ο Τάμεσης — γεμάτος ακατέργαστα λύματα, σκουπίδια και σάπιες σάρκες — έγινε μια δύσοσμη υγειονομική απειλή.
Η Emmylou έχει αποκτήσει αξιοσημείωτη γνώση για τον Τάμεση, την παλιρροιακή επιστήμη και μια πολύ ανθρώπινη εκδοχή της ιστορίας, εμπνευσμένη από τα καθημερινά αντικείμενα των προγόνων μας και όσα συλλέγει εδώ και σχεδόν μια δεκαετία. Όλοι οι mudlarkers υποχρεούνται να έχουν άδεια από την Port of London Authority, η οποία αυτή την περίοδο έχει λίστα αναμονής.
Το ασυνήθιστο χόμπι της ξεκίνησε σε ηλικία πέντε ή έξι ετών, όταν η μητέρα μιας φίλης τις κατέβασε στην παραποτάμια ζώνη του ανατολικού Λονδίνου για να ψάξουν κεραμικά και γυαλί. Στη διάρκεια της καραντίνας έγινε πάθος: οι γονείς της, και οι δύο μουσικοί, και ο αδελφός της περνούσαν την καθημερινή τους ώρα έξω στην όχθη του Τάμεση. Ανάμεσα στα ευρήματά της είναι κεραμικά chinoiserie με μπλε εφυάλωση, πιθανώς γεωργιανής ή βικτωριανής εποχής, πήλινες πίπες καπνού που χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα έως τη δεκαετία του 1930, καθώς και κοχύλια από στρείδια, whelks και χτένια. Καταγράφει τις εμπειρίες και την έρευνά της στο blog της και στο YouTube, όπου εμφανίζεται ως Emmylou the Mudlark.
Ένας εκδοτικός οίκος την προσέγγισε για να γράψει βιβλίο. Αφού υπέγραψε το συμβόλαιο, πέρασε τις καλοκαιρινές διακοπές του 2025 γράφοντας από 1.000 έως 2.800 λέξεις την ημέρα — ασυνήθιστο επίτευγμα για συγγραφέα οποιασδήποτε ηλικίας. Το 2021 ίδρυσε επίσης την κοινότητα Wapping Plastic-Free Community μέσω του Surfers Against Sewage, επειδή τη στενοχώρησε η εικόνα ενός κύκνου που μπέρδεψε ένα πλαστικό με τροφή. Με 60 άτομα στη λίστα επικοινωνίας της, οργανώνει καθαρισμούς της όχθης δύο φορές τον χρόνο και συμμετέχει στους καθαρισμούς των WaSh Wombles.
Για την Emmylou, το mudlarking λειτουργεί αναζωογονητικά. «Είναι μία ώρα που δεν κάνω κάτι αγχωτικό όπως τα μαθήματα. Απλώς περπατάω», λέει. Το mudlarking είναι αναγκαστικά αργό — μια διαλογιστική ασχολία που βασίζεται στην προσεκτική παρατήρηση — και το αποκαλεί το «χαρούμενο μέρος» της. Υπάρχει επίσης ο ενθουσιασμός και η ικανοποίηση της ανακάλυψης. Ένα από τα αγαπημένα της ευρήματα είναι το μπολ μιας πίπας που έφτιαξε ο γνωστός κατασκευαστής πιπών καπνίσματος του 18ου αιώνα William Manby, «ο οποίος έμενε πιο κάτω στον δρόμο». Οι mudlarkers υποχρεούνται να καταγράφουν και να δηλώνουν τα ευρήματά τους μέσω του Portable Antiquities Scheme. Προσθέτει ότι δεν απογοητεύεται αν δεν βρει κάτι και νιώθει ευγνωμοσύνη: «Εγώ το κάνω για διασκέδαση, ενώ τα βικτωριανά παιδιά αναγκάζονταν να το κάνουν για βιοποριστικούς λόγους. Τότε ήταν πολύ πιο επικίνδυνο».
Η ενασχόληση με αυτό το αυτοδίδακτο ειδικό ενδιαφέρον φαίνεται να έχει δώσει στην Emmylou μια φυσική αυτοπεποίθηση. Διατηρεί οπτική επαφή, απαντά με σκέψη και μιλά με άνεση για το θέμα της. Η ελευθερία που είχε για να ακολουθήσει ένα ασυνήθιστο ενδιαφέρον της επέτρεψε να γίνει πραγματική ειδικός. Το βιβλίο A Guide to Mudlarking on the River Thames κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Fonthill, με τιμή £16,99.
Σχόλια