Η Παγκόσμια Ημέρα Δημοκρατίας αποτελεί, σύμφωνα με τον συγγραφέα, ευκαιρία να αναλογιστούμε τι ορίζει τον ελεύθερο κόσμο. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε περιγράψει τη δημοκρατία ως «το χειρότερο πολίτευμα, με εξαίρεση όλα τα άλλα που έχουν δοκιμαστεί κατά καιρούς». Ίσως όμως, σημειώνει το άρθρο, το μέλλον να επιφυλάσσει κάτι καλύτερο.
Οι εκλογές και τα πολιτικά κόμματα παραμένουν κεντρικά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη δημοκρατία. Ο εκλογικός ανταγωνισμός υποτίθεται ότι δίνει κίνητρα στους πολιτικούς και τα κόμματα να κατανοούν και να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες των πολιτών, μετατρέποντάς τες σε συνεκτικά προγράμματα και πολιτικές. Ωστόσο, η περιφρόνηση του κοινού προς τα κόμματα αυξάνεται καθαρά. Η εγγενής αντιπαραθετική δυναμική υποχρεώνει τα κόμματα να μη συνεργάζονται· η συνεργασία αποφεύγεται επειδή θεωρείται ότι αραιώνει το «σήμα» του κόμματος. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η δημοκρατία θα ωφελούνταν από μεταρρυθμίσεις που μειώνουν την κομματική τριβή και ενισχύουν τη συνεργατική διακυβέρνηση.
Τα στοιχεία από την Αυστραλία είναι ενδεικτικά. Στη μακροχρόνια έρευνα Australian Election Study, το 1969 το 51% των Αυστραλών δήλωνε ότι εμπιστεύεται «τους ανθρώπους στην κυβέρνηση να κάνουν το σωστό». Στην έρευνα του 2025 το ποσοστό αυτό είχε πέσει στο 32%. Λιγότεροι από έναν στους τρεις Αυστραλούς πιστεύουν πλέον ότι οι πολιτικοί ηγέτες έχουν κατά νου το συμφέρον τους.
Στην ίδια έρευνα του 2025, οι ερευνητές ρώτησαν τους πολίτες ποιες αλλαγές στο πολιτικό σύστημα θα προτιμούσαν. Η πρόταση με την ισχυρότερη υποστήριξη ήταν η συνέλευση πολιτών, η οποία ορίστηκε ως «ένα σώμα αποτελούμενο από τυχαία επιλεγμένους πολίτες που εξετάζουν σημαντικά ζητήματα πολιτικής και συμβουλεύουν την κυβέρνηση».
Σήμερα, για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Δημοκρατίας, παρουσιάζεται στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη ένα εγχειρίδιο ως μαρτυρία της εξελισσόμενης φύσης της δημοκρατίας. Η έκδοση, με τίτλο «Δημοκρατία πέρα από τις εκλογές – Εγχειρίδιο για τις Συνελεύσεις Πολιτών», περιγράφει αρκετές επιτυχημένες συνελεύσεις πολιτών από όλο τον κόσμο.
Την τελευταία δεκαετία πολλές χώρες έχουν πραγματοποιήσει εθνικές συνελεύσεις πολιτών, αν και όχι ακόμη η Αυστραλία. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ιρλανδία, μεταξύ άλλων, έχουν κάνει αυτό το βήμα.
Στη Βρετανία, μια συνέλευση πολιτών με τίτλο «Your Voice on Immigration» ολοκλήρωσε τα πορίσματά της αυτόν τον μήνα· ανατέθηκε από τη Βουλή των Κοινοτήτων για να ενημερώσει τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης. Στη Γαλλία, νωρίτερα φέτος το κοινοβούλιο εξέτασε τη βασική σύσταση για νομιμοποίηση του υποβοηθούμενου θανάτου, έπειτα από εθνική συνέλευση πολιτών για το «Τέλος της Ζωής».
Το άρθρο σημειώνει ότι, καθώς η εμπιστοσύνη στην πολιτική συνεχίζει να πέφτει, πέφτει και η πεποίθηση ότι οι σημερινοί θεσμοί μπορούν να ανακόψουν τη δική τους παρακμή. Αξιοποιώντας τις μελετημένες απόψεις της κοινότητας, οι συνελεύσεις πολιτών μπορούν να ξεπεράσουν χρόνια πολιτικού αδιεξόδου και να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης στη δημοκρατία. Το άρθρο κλείνει με την παρατήρηση ότι το μέλλον της δημοκρατίας έχει φτάσει — απλώς όχι ακόμη στην Καμπέρα.
Το κείμενο υπογράφει ο Λούκα Μπελτζόρνο-Νέτις, ιδρυτής και διευθυντής του Ιδρύματος newDemocracy.
Σχόλια