Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 τέθηκαν σε λειτουργία έξι αντλίες θερμότητας θαλασσινού νερού σε κτίριο στο λιμάνι Aarhus Ø, το οποίο η δανέζικη επιχείρηση κοινής ωφέλειας Kredsløb αποκαλεί «Maskinrummet», δηλαδή Μηχανοστάσιο. Σε πλήρη ισχύ, οι αντλίες αντλούν έως 317.000 γαλόνια, περίπου 1,2 εκατομμύρια λίτρα, νερού από τον κόλπο του Όρχους κάθε ώρα. Σύμφωνα με την Kredsløb, το σύστημα θερμαίνει περίπου 1.900 σπίτια και, όπως γράφει η εταιρεία στην ανακοίνωσή της, «1,2 εκατομμύρια λίτρα θαλασσινού νερού την ώρα θα ζεσταίνουν σύντομα σχεδόν δύο χιλιάδες σαλόνια στο Όρχους».
Η αρχή λειτουργίας μοιάζει με εκείνη των οικιακών αντλιών θερμότητας, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Όπως εξηγεί ο Τζον Χάλκιερ Κρίστενσεν, επικεφαλής τηλεθέρμανσης της εταιρείας HOFOR της Κοπεγχάγης, πρόκειται για «ένα είδος αντίστροφου ψυγείου που συλλέγει και ενισχύει τη θερμότητα». Ακόμη και το κρύο θαλασσινό νερό του χειμώνα περιέχει θερμότητα, η οποία θερμαίνει ένα ψυκτικό μέσο που εξατμίζεται σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία· ένας συμπιεστής θέτει στη συνέχεια τον ατμό υπό υψηλή πίεση, ώστε να γίνει αρκετά θερμός για την τηλεθέρμανση. Το θαλασσινό νερό επιστρέφει στο λιμάνι μερικούς βαθμούς ψυχρότερο, ενώ το νερό του δικτύου φτάνει περίπου τους 70°C και διοχετεύεται στα καλοριφέρ μέσω υπόγειων σωλήνων. Το καλοκαίρι οι αντλίες αντιστρέφουν τη λειτουργία τους και παρέχουν τηλεψύξη σε μεγάλα κτίρια, ενώ η πλεονάζουσα θερμότητα ανακυκλώνεται στο δίκτυο τηλεθέρμανσης.
Η επένδυση ανέρχεται σε 300 εκατομμύρια κορώνες, περίπου 46 εκατομμύρια δολάρια, και σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Kredsløb, Μπιόρκε Μουνκ Γένσεν, «υπάρχει πραγματικά καλή οικονομία σε αυτό». Ο ίδιος διευκρινίζει ότι το σύστημα μπορεί να κρατήσει τα καλοριφέρ ζεστά ακόμη και σε κρύο χειμώνα, επειδή το νερό αντλείται από τον πυθμένα των λεκανών, όπου δεν παγώνει. Οι ερευνητές και οι διαχειριστές τονίζουν ότι οι αντλίες αποδίδουν έως και 3,5 φορές περισσότερη θερμότητα από την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν.
Ο πραγματικός στόχος στο Όρχους είναι η απεξάρτηση από το ξύλο. Το σχέδιο της Kredsløb με τίτλο «Fremtidens fjernvarme» (Τηλεθέρμανση του μέλλοντος) αποσκοπεί στην αντικατάσταση της θερμότητας που παράγεται σήμερα με καύση πέλλετ ξύλου και άνθρακα στο μπλοκ 3 του σταθμού Studstrup έξω από την πόλη. Το δημοτικό συμβούλιο έχει ψηφίσει τη σταδιακή κατάργηση περίπου 600.000 τόνων πέλλετ ξύλου που καίγονται κάθε χρόνο για τη θέρμανση του Όρχους. «Έχουμε επιλέξει να καταργήσουμε τη χρήση πέλλετ ξύλου στη θέρμανση του Όρχους, και τα μεγάλα πλοία που μεταφέρουν πέλλετ προς καύση θα αποτελούν σύντομα παρελθόν», δήλωσε ο αρμόδιος αντιδήμαρχος τεχνικών υπηρεσιών και περιβάλλοντος, Νικολάι Μπανγκ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το ποσοστό της βιομάζας στην τηλεθέρμανση της πόλης πέφτει από περίπου 70% το 2025 σε 20% μετά το 2030, και σε ορισμένα έτη ακόμη και στο 15%. Σε αντίθεση με τη Σουηδία, που εισάγει και καίει απόβλητα άλλων χωρών, το Όρχους θέλει η εναπομένουσα βιομάζα να προέρχεται κυρίως από άχυρο τοπικής συγκομιδής και στη συνέχεια από ξυλοτεμαχίδια της γύρω περιοχής. Ο δήμαρχος Άντερς Βίνερσκιολντ χαρακτήρισε τις νέες αντλίες «ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο προς ένα πιο πράσινο μέλλον», τονίζοντας ότι είναι κρίσιμο η τηλεθέρμανση να παράγεται από ανανεώσιμες πηγές αντί για πέλλετ ξύλου.
Το θαλασσινό νερό δεν είναι η μόνη πηγή. Η Kredsløb βασίζεται επίσης σε αντλίες θερμότητας αέρα-νερού, γεωθερμία, αντλίες θερμότητας σε λύματα, ηλεκτρικούς λέβητες, μπαταρίες και μεγάλες δεξαμενές που αποθηκεύουν ζεστό νερό, ώστε οι μονάδες να λειτουργούν όταν το ρεύμα είναι φθηνό. Πέρυσι ο δήμαρχος εγκαινίασε γεωθερμική μονάδα στην περιοχή Σκάιμπι, που αξιοποιεί ζεστό νερό από το υπέδαφος. Ο Μπράιαν Βαντ Μάτιεσεν, καθηγητής ενεργειακού σχεδιασμού στο Πανεπιστήμιο του Όλμποργκ, εξηγεί ότι οι αντλίες θαλασσινού νερού λειτουργούν πιο οικονομικά όταν υπάρχει φθηνή ενέργεια από ήλιο και άνεμο, και ότι η εναλλαγή πολλών πηγών δημιουργεί «μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και σταθερότερη οικονομία» στο σύστημα τηλεθέρμανσης.
Από το 2028 αναμένονται οκτώ επιπλέον αντλίες θαλασσινού νερού στον παλιό σταθμό Aarhusværket. Και οι δεκατέσσερις μαζί θα αποδίδουν θερμότητα ίση με την ετήσια κατανάλωση περίπου 5.000 νοικοκυριών. Το συνολικό κόστος του σχεδίου υπολογίζεται σε περίπου 2,8 δισεκατομμύρια κορώνες, περίπου 430 εκατομμύρια δολάρια, με την Kredsløb να δηλώνει ότι μπορεί να ολοκληρώσει τη μετάβαση «χωρίς να κοστίσει περισσότερο στους πελάτες τηλεθέρμανσης». Ωστόσο, η υπόσχεση τιμών βασίζεται σε προβλέψεις για το κόστος κατασκευής, τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, τις πρώτες ύλες, τα δικαιώματα εκπομπών και τους φόρους, που μπορεί να μεταβληθούν πριν από το 2030.
Αντίστοιχα έργα προχωρούν και σε άλλες δανέζικες πόλεις. Στο Έσμπιεργκ, η εταιρεία DIN Forsyning έθεσε σε λειτουργία τον Νοέμβριο του 2024 την πρώτη από δύο αντλίες θαλασσινού νερού της MAN Energy Solutions· όταν λειτουργήσουν και οι δύο θα αποδίδουν 70 μεγαβάτ, με τη διευθύντρια Χέλε Νταμ-Χένρικσεν να κάνει λόγο για «τη μεγαλύτερη αντλία θερμότητας θαλασσινού νερού με βάση το CO2 που λειτουργεί μέχρι σήμερα». Η 24μεγαβάτια αντλία της HOFOR στο Νόρντχαβν της Κοπεγχάγης αναμένεται να θερμάνει περίπου 12.500 διαμερίσματα από τις αρχές του 2028 στέλνοντας νερό έως 78°C, ενώ το Όλμποργκ ετοιμάζει μονάδα που θα καλύπτει το ένα τρίτο των αναγκών τηλεθέρμανσης της πόλης.
Στο Όρχους, πάντως, η θάλασσα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ίδια έκταση με το Έσμπιεργκ ή το Όλμποργκ. Όπως λέει ο Μουνκ Γένσεν, «λείπει ο χώρος», καθώς κατά μήκος της ακτογραμμής υπάρχουν δάση ή κτίρια και δεν υπάρχουν μεγάλες αχρησιμοποίητες λιμενικές εκτάσεις. Ο ίδιος επισημαίνει ότι «η πράσινη μετάβαση ξεκινά με μια πράσινη στάση» και ότι μέχρι το 2030 απομένει ακόμη σημαντική δουλειά για να ολοκληρωθεί το σύστημα.
Σχόλια