Οι εννέα μεσογειακές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συγκροτούν την ομάδα MED9 συμφώνησαν να επιταχύνουν την ενεργειακή μετάβαση, χωρίς όμως να καθορίσουν συγκεκριμένα μεγέθη ή χρονοδιαγράμματα. Στη διακήρυξη που υιοθετήθηκε στο Σπλιτ της Κροατίας, συνδέουν τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές και τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα με δύο ανάγκες: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την εξασφάλιση προσιτής και ασφαλούς ενεργειακής τροφοδοσίας. Η ενέργεια εντάσσεται στους ευρύτερους αναπτυξιακούς στόχους της συνάντησης, η οποία περιλάμβανε επίσης την ασφάλεια και τη μετανάστευση.
Οι ηγέτες περιγράφουν τη Μεσόγειο ως περιοχή ιδιαίτερα εκτεθειμένη στην κλιματική αλλαγή. Στη διακήρυξη καταγράφουν την ακραία ζέστη, την ξηρασία, τη λειψυδρία, τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες και την ερημοποίηση, μαζί με την αυξανόμενη πίεση στα χερσαία, θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα. Με αυτό το σκεπτικό, χαρακτηρίζουν επείγουσα την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και επιδιώκουν περικοπές εκπομπών σε όλους τους τομείς.
Η δεύτερη βασική αιτιολόγηση αφορά την ευπάθεια του εφοδιασμού με ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν ανέδειξαν αυτή την ευπάθεια, προκαλώντας ελλείψεις και αυξήσεις τιμών. Οι εκπρόσωποι του MED9 υποστηρίζουν ότι η ΕΕ πρέπει να περιορίσει την κρίσιμη εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ώστε να αντέχει καλύτερα στις διαταραχές της προσφοράς και των τιμών.
Ως μέσα για αυτή την αλλαγή προτείνουν την επέκταση των καθαρών πηγών ενέργειας και του εξηλεκτρισμού, τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και των οδών εφοδιασμού, καθώς και την ανάπτυξη εγχώριων ενεργειακών πόρων. Ζητούν επίσης ισχυρότερες ενεργειακές υποδομές και μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών που στηρίζουν περιλαμβάνει τόσο τις ανανεώσιμες πηγές όσο και την πυρηνική ενέργεια. Κατά τη διακήρυξη, η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί διαρθρωτική προσέγγιση για τον περιορισμό της ενεργειακής εξάρτησης και της επίδρασης των γεωπολιτικών κρίσεων στις τιμές.
Οι συμμετέχοντες δίνουν ακόμη έμφαση στην πρωτοβουλία T-MED για καθαρές τεχνολογίες, στο πλαίσιο του Μεσογειακού Συμφώνου. Ζητούν η εφαρμογή της να ωφελήσει τις επιχειρήσεις και τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες εταίρους της. Η αναφορά αυτή συνοδεύει τις ευρύτερες κατευθύνσεις της διακήρυξης για καθαρή ενέργεια, υποδομές και ανθεκτικότητα του εφοδιασμού.
Τη διακήρυξη υπέγραψαν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Κροατίας, της Μάλτας, της Πορτογαλίας, της Σλοβενίας και της Κύπρου, μαζί με τον υφυπουργό της Ισπανίας αρμόδιο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κείμενο αναγνωρίζει την εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων ως πηγή ευπάθειας και διατυπώνει κοινή πολιτική κατεύθυνση για την αντιμετώπισή της. Ωστόσο, η απουσία ποσοτικών στόχων και προθεσμιών αφήνει αδιευκρίνιστη την κλίμακα και τον ρυθμό υλοποίησης αυτής της συμφωνίας.
Σχόλια