Ο Νίκος Τσιφόρος ήταν Έλληνας συγγραφέας, δημοσιογράφος, σεναριογράφος και σκηνοθέτης, με έργο που αναπτύχθηκε σε εφημερίδες, περιοδικά, θεατρικές σκηνές και κινηματογραφικές αίθουσες. Έγραψε περισσότερα από 40 θεατρικά έργα και πάνω από 60 σενάρια, άλλοτε μόνος του και άλλοτε με συνεργάτες, κυρίως τον Πολύβιο Βασιλειάδη. Το χιούμορ, οι χαρακτήρες του αθηναϊκού περιθωρίου και η σατιρική προσέγγιση ιστορικών και μυθολογικών θεμάτων αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά της συγγραφικής του παραγωγής.
Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 27 Αυγούστου, αλλά τα δύο παρεχόμενα λήμματα διαφωνούν για το έτος: το ελληνικό αναφέρει το 1909 και το αγγλικό το 1912. Ο πατέρας του ήταν επιχειρηματίας, με καταγωγή από παλιά οικογένεια της Λίμνης Ευβοίας. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα δύο χρόνια μετά τη γέννησή του, σύμφωνα και με τις δύο εκδοχές της βιογραφίας.
Άρχισε να γράφει σε ηλικία έντεκα ετών και επιχείρησε νωρίς να παρουσιάσει δουλειά του στο θέατρο. Το ελληνικό κείμενο τοποθετεί την πρώτη του επιθεώρηση το 1928, σε θερινό θέατρο της Φρεαττύδας, και αναφέρει ότι η προσπάθεια απέτυχε· το αγγλικό δίνει για την πρώτη θεατρική του απόπειρα το 1938. Σπούδασε Νομική και, σύμφωνα με το ελληνικό λήμμα, εργάστηκε επί δύο χρόνια στο Ελεγκτικό Συνέδριο, πριν παραιτηθεί για να μπαρκάρει. Μέχρι το 1939 άλλαζε επαγγέλματα, συνεχίζοντας παράλληλα να γράφει και να δημοσιεύει σε έντυπα.
Η πρώτη μεγάλη θεατρική του επιτυχία ήρθε το 1944, όταν ο θίασος της Μαίρης Αρώνη και του Δημήτρη Χορν ανέβασε την «Η Πινακοθήκη των Ηλιθίων» στο θέατρο Ακροπόλ. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 πέρασε και στον κινηματογράφο, γράφοντας και σκηνοθετώντας την «Τελευταία αποστολή», η οποία προβλήθηκε το 1949. Η μετέπειτα σκηνοθετική του παραγωγή περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, τις ταινίες «Έλα στο θείο», «Η ωραία των Αθηνών», «Ο θησαυρός του μακαρίτη» και «Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα και ο κοντός».
Η δημοσιογραφία παρέμεινε σταθερό μέρος της δραστηριότητάς του. Συνεργάστηκε με εφημερίδες όπως ο Προοδευτικός Φιλελεύθερος, το Βήμα και ο Ελεύθερος Κόσμος, καθώς και με τα περιοδικά Τραστ, Ρομάντσο, Ταχυδρόμος και Πάνθεον. Έγραφε χρονογραφήματα και εύθυμα στιγμιότυπα, χρησιμοποιώντας συχνά ψευδώνυμα. Πολλά έργα του πρωτοδημοσιεύθηκαν σε συνέχειες, γεγονός που συνδέει άμεσα τη συγγραφική του πορεία με τον περιοδικό Τύπο της εποχής.
Στις ιστορίες του εμφανίζονται συχνά άνθρωποι που κινούνται στο περιθώριο της προπολεμικής και μεταπολεμικής Αθήνας και έχουν δοσοληψίες με τον νόμο. Σύμφωνα με την περιγραφή του ελληνικού λήμματος, οι δραματικές καταστάσεις διογκώνονται ώσπου να αποκτήσουν γκροτέσκο χαρακτήρα. Στο έργο του περιλαμβάνονται «Τα παιδιά της πιάτσας», που δημοσιεύθηκαν στον Ταχυδρόμο το 1960–1961, και τα «Παραμύθια πίσω από τα κάγκελα», που ακολούθησαν το 1962–1963. Το αγγλικό λήμμα επισημαίνει επίσης τη χρήση της σύγχρονης ελληνικής καθομιλουμένης, χωρίς όμως να κατονομάζει τους κριτικούς στους οποίους αποδίδει αυτή την αξιολόγηση.
Ένα άλλο μέρος της παραγωγής του στράφηκε στην ιστορία, τη μυθολογία και τις θρησκευτικές αφηγήσεις. Οι «Σταυροφορίες» δημοσιεύθηκαν σε συνέχειες το 1958–1959, ενώ η «Ελληνική μυθολογία», που το βιογραφικό κείμενο χαρακτηρίζει παρωδία, δημοσιεύθηκε το 1963–1965. Στον κατάλογο των έργων του βρίσκονται ακόμη τα «Βιβλικά χαμόγελα», οι «Κρουαζιέρες μέσα στην ιστορία» και το «Εμείς και οι Φράγκοι». Έγραψε επίσης ιστορίες της Αγγλίας, της Γαλλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αθήνας, οι οποίες πρωτοδημοσιεύθηκαν στο Πάνθεον κατά τη δεκαετία του 1960.
Η συνεργασία με τον Πολύβιο Βασιλειάδη καταγράφεται σε πολλά θεατρικά έργα και κινηματογραφικά σενάρια. Στις κοινές τους κινηματογραφικές δουλειές περιλαμβάνονται «Ο Τζίτζικας κι ο Μέρμηγκας», «Η κυρία του κυρίου», «Η γυναίκα μου τρελλάθηκε» και «Μια Ιταλίδα απ’ την Κυψέλη». Ιστορίες του Τσιφόρου αποτέλεσαν επίσης υλικό για άλλους σεναριογράφους: το «Φτωχαδάκια και λεφτάδες», σε σενάριο του Ορέστη Λάσκου, βασίστηκε στην ιστορία του «Γάντι και Σαρδέλα». Αυτές οι διαφορετικές διαδρομές των κειμένων του δείχνουν την έκταση της παρουσίας του στον ελληνικό κινηματογράφο.
Το 1965 αρρώστησε από καρκίνο και συνέχισε να γράφει στη διάρκεια της ασθένειάς του, παρά τις εγχειρήσεις και τις μεταστάσεις που αναφέρει η ελληνική βιογραφία. Πέθανε στην Αθήνα στις 6 Αυγούστου 1970 και ο τάφος του βρίσκεται στη Λίμνη Ευβοίας. Το «Άνθρωποι και ανθρωπάκια» δημοσιευόταν στον Ταχυδρόμο το 1969–1970, κατά την τελευταία περίοδο της ζωής του. Για τον σημερινό αναγνώστη, το έργο του προσφέρει πρόσβαση σε μια σατιρική απεικόνιση της αθηναϊκής κοινωνίας και σε τρόπους αφήγησης που συνέδεαν τη λαϊκή γλώσσα με το θέατρο, τον κινηματογράφο και την ιστορία.
Σχόλια