Στο Μπάρμερ του δυτικού Ρατζαστάν, σε ένα σπίτι στη γειτονιά Indira Nagar, γυναίκες μαζεύονται με βελόνες και κλωστές για να δουλέψουν παραδοσιακό κέντημα Σίντι. Τα περίτεχνα σχέδια περνούν από μητέρα σε κόρη εδώ και γενιές. Οι ίδιες είναι ανάμεσα σε χιλιάδες Πακιστανές ινδουίστριες τεχνίτριες που κατέφυγαν από το Σιντ, πολλές για να γλιτώσουν από θρησκευτικές διώξεις. Η χειροτεχνία τους συμβάλλει στις εξαγωγές χειροτεχνημάτων του κρατιδίου· για δεκαετίες, όμως, οι ίδιες έμεναν παγιδευμένες σε εξευτελιστικές αμοιβές.
Μεταξύ 20.000 και 25.000 Πακιστανοί μετανάστες έχουν εγκατασταθεί στην πολιτεία, αναφέρει το δημοσίευμα. Η χειροτεχνία τους τροφοδοτεί εξαγωγές αξίας 750 crore ρουπιών, περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, μόνο από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο του 2023-24, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ινδικού κλάδου χειροτεχνίας 1,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το οικονομικό έτος 2024. Όμως οι περισσότερες κεντήστριες κέρδιζαν μόλις 150 ρουπίες την ημέρα, περίπου 1,67 δολάρια, πολύ κάτω από τον κατώτατο μισθό των 285 ρουπιών για ανειδίκευτους εργάτες.
Η Νίτα Ντέβι Μέγκουαλ (Neeta Devi Meghwal), της οποίας η οικογένεια κρατά την τέχνη εδώ και τρεις γενιές, θυμάται πώς έφυγαν από το χωριό Jhande Ka Tala του Πακιστανικού Σιντ στη διάρκεια του πολέμου του 1971. Στους αμμόλοφους, λέει, ακόμη και το πόσιμο νερό ήταν δύσκολο· ο πατέρας της δούλευε ως μεροκαματιάρης όποτε υπήρχε δουλειά. Η μητέρα της είχε μόνο το κέντημα, που το έμαθε από τη γιαγιά της. Όταν έφτασαν στην Ινδία, άρχισε να πουλά κεντήματα σε ντόπιους εμπόρους. «Οι μεσάζοντες μας έβαζαν να δουλέψουμε, αλλά μας πλήρωναν ψίχουλα. Δεν ήμασταν μόνο εμείς· σχεδόν κάθε γυναίκα αντιμετώπιζε τέτοια εκμετάλλευση», λέει η Μέγκουαλ.
Το χάσμα ανάμεσα στις αμοιβές και στις τελικές τιμές είναι μεγάλο. Σύμφωνα με τον Άτσαλ Σινγκ Μπάτι (Achal Singh Bhati) της Rangsutra, μιας κοινωνικής επιχείρησης που ανήκει στις ίδιες τις τεχνίτριες, ένα μαξιλαροκάλυμμα πωλείται λιανικά στο εξωτερικό προς 800 με 900 ρουπίες και οι κουρτίνες προς 2.000 με 2.500 ρουπίες. Οι γυναίκες όμως βλέπουν πολύ μικρό μέρος αυτών των χρημάτων, καθώς οι μεσάζοντες και οι εξαγωγείς ελέγχουν τιμές, υλικά και πρόσβαση στην αγορά.
Ο οργανισμός SURE, Society to Uplift Rural Economy, με βάση το Μπάρμερ, εκπαιδεύει τεχνίτριες από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και τις βοηθά να δημιουργήσουν δικές τους εταιρείες. Μία από αυτές είναι η Thar Artisans Producer Company, που ιδρύθηκε το 2020 και διοικείται από τις ίδιες τις κεντήστριες. Και οι 700 τεχνίτριες είναι ισότιμες μέτοχοι: καθεμία συνεισέφερε 500 ρουπίες αγοράζοντας 50 μετοχές των 10 ρουπιών, αποκτώντας ακριβώς το ίδιο μερίδιο. Εξέλεξαν δέκα διευθύντριες και ψηφίζουν για τις επιχειρηματικές αποφάσεις, ενώ η SURE παρέχει μόνο διαχειριστική υποστήριξη.
Οι τεχνίτριες πληρώνονται ανά παραγγελία και, ως μέτοχοι, δικαιούνται μερίσματα. Δεν έχουν διανεμηθεί ακόμη, επειδή τα δύο πρώτα χρόνια συνέπεσαν με την πανδημία COVID-19, αλλά η εταιρεία ετοιμάζει την πρώτη διανομή. Η Rangsutra εφαρμόζει το ίδιο μοντέλο με περισσότερες από 2.000 τεχνίτριες στο Ρατζαστάν και σε άλλες πολιτείες, δίνοντάς τους άμεση πρόσβαση σε εθνικούς και διεθνείς αγοραστές. Οι συνεταιρισμοί διδάσκουν επίσης ψηφιακό μάρκετινγκ, ώστε οι γυναίκες να παρακάμπτουν τους εκμεταλλευτικούς μεσάζοντες.
Τα εισοδήματα αλλάζουν αισθητά. Η Νίτα Ντέβι Μέγκουαλ βγάζει τώρα περίπου 4.000 ρουπίες τον μήνα, μερικές φορές και περισσότερα, ενώ παλαιότερα με τους μεσάζοντες έβγαζε μόνο 400 έως 1.000 ρουπίες. Η Μπάντλι Ντέβι (Badli Devi) κερδίζει 4.000 με 5.000 ρουπίες και η Χαρίγια Ντέβι (Hariya Devi), μία από τις πιο έμπειρες, 7.000 με 8.000 ρουπίες. Η Μούμαλ Μέγκουαλ (Moomal Meghwal), της οποίας η οικογένεια ήρθε επίσης από το Σιντ το 1971, λέει ότι η δική της κόρη κερδίζει πλέον γύρω στις 4.000 ρουπίες τον μήνα. «Παλιότερα η προσπάθεια ήταν τεράστια, αλλά τα κέρδη πολύ χαμηλά. Μετά τη συνεργασία με τη SURE, για πρώτη φορά νιώσαμε ότι παίρνουμε την πραγματική αξία για τη δουλειά μας.»
Η Λάτα Κατσάουα (Lata Kachhawa), συνγραμματέας της SURE, εξηγεί ότι το κέντημα αυτό κάποτε στόλιζε ρούχα βασιλικών και πλούσιων φεουδαρχικών οικογενειών στο Σιντ. Μετά τη μετανάστευση στην Ινδία έγινε μέσο επιβίωσης, αλλά οι τεχνίτριες δεν είχαν πρόσβαση στην αγορά και οι έμποροι αγόραζαν φτηνά για να μεταπωλούν ακριβά. Με τη βοήθεια ειδικών από σχολές σχεδίου μόδας, τα παραδοσιακά σχέδια προσαρμόστηκαν σε κλινοσκεπάσματα, μαξιλαροθήκες, τσάντες, dupattas, kurtas, sarees και είδη διακόσμησης. Μέχρι σήμερα η SURE έχει εκπαιδεύσει περίπου 15.000 γυναίκες και λειτουργεί Craft Development Center από το 1994, με μαθήματα ποιοτικού ελέγχου, διαχείρισης χρόνου, χρωματικού συντονισμού και σύγχρονου σχεδίου. Η Rangsutra έχει εκπαιδεύσει γύρω στις 350 γυναίκες στο Μπάρμερ και εξάγει προϊόντα σε Ιαπωνία, Γερμανία και Σιγκαπούρη.
Ωστόσο, τα εμπόδια δεν έχουν εξαφανιστεί. Η Τσάγκνι Ντέβι (Chhagni Devi) λέει ότι πολλές τεχνίτριες στην περιοχή της έχουν εκπαιδευτεί, αλλά η ίδια όχι· αν εκπαιδευόταν, θα μπορούσε να κερδίζει περισσότερα και να συμμετέχει σε εκθέσεις. Εκπρόσωπος της SURE τής είπε ότι θα ενταχθεί στο συλλογικό σχήμα, αλλά η ένταξη γίνεται σταδιακά. Ο Ντινές Σάιν (Dinesh Sain), διαχειριστής περιφέρειας του συμβουλίου Rajivika, αναγνωρίζει ότι πολλές τεχνίτριες εξακολουθούν να μην έχουν ισχυρούς δεσμούς με την αγορά και λέει ότι η περιφερειακή διοίκηση δίνει πλέον έμφαση στην ποιότητα, το σχέδιο, την επωνυμία, τη συσκευασία και την προστιθέμενη αξία. Η ίδια η SURE αντιμετωπίζει μειωμένες παραγγελίες μετά την πανδημία COVID-19. «Προσπαθούμε να φέρουμε περισσότερες παραγγελίες και να πουλήσουμε περισσότερα προϊόντα· μόνο έτσι θα μπορέσουμε να δώσουμε δουλειά σε περισσότερες γυναίκες», λέει η Κατσάουα. Η Χαρίγια Ντέβι ελπίζει ότι οργανισμοί σαν τη SURE θα συνεχίσουν να δημιουργούν ευκαιρίες. «Η δουλειά μέσω της SURE βοήθησε την οικογένειά μου να καλύψει βασικές ανάγκες. Η ζωή είναι δύσκολη σε αυτή την ερημική περιοχή. Χιλιάδες γυναίκες εδώ γνωρίζουν κέντημα· αν περισσότερες λάβουν εκπαίδευση και σταθερή δουλειά, μπορεί να αλλάξει η ζωή τους.»
Σχόλια