Από τις 9 Ιουλίου, ένα από τα κορυφαία δημόσια πανεπιστημιακά νοσοκομεία της Πορτογαλίας, το São João, ανοίγει τις πόρτες των θαλάμων του σε επισκέψεις από κατοικίδια των ασθενών. Το πρόγραμμα ονομάζεται «Pets and Company» και συγκεντρώνει επαγγελματίες από το πρόγραμμα One Health São João, τη Μονάδα Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων και Αντιμικροβιακής Αντοχής και την υπηρεσία «Ανθρωπιάς» του νοσοκομείου. Στόχος του είναι να σπάσει την απομόνωση και να ανακουφίσει την εξάντληση που φέρνουν οι παρατεταμένες νοσηλείες.
Η θεραπευτική αξία των ζώων δεν είναι ανακάλυψη των τελευταίων ετών. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία χρησιμοποιούν ζώα σε ψυχιατρικές θεραπείες και προγράμματα φυσικής αποκατάστασης από τον 19ο αιώνα. Ο όρος «pet therapy» καταγράφηκε επιστημονικά τη δεκαετία του 1960 από ψυχολόγο στις ΗΠΑ, ο οποίος διαπίστωσε τυχαία τα οφέλη τέτοιων παρεμβάσεων. Στην Πορτογαλία, εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι σκύλοι εργάζονται εδώ και χρόνια σε νοσοκομεία, μεταξύ άλλων και στο São João, σε συνεργασία με εθελοντές.
Στις 30 Μαΐου 2023, μια 77Χρόνη ασθενής στο νοσοκομείο Cascais, που ανάρρωνε από αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, δέχθηκε επίσκεψη από τον σκύλο της σε εξωτερικό χώρο. Το São João διευρύνει τώρα αυτή την εμπειρία με ένα πρωτόκολλο που δημιουργήθηκε από μηδενική βάση και κανονικοποιεί την παρουσία κατοικίδιων σε χώρους νοσηλείας, αναγνωρίζοντας τα ζώα ως μέλη της άμεσης οικογένειας του ασθενούς.
Τις επισκέψεις ζητούν οι θεράποντες ιατροί ή νοσηλευτές, οι οποίοι εντοπίζουν κάθε περίπτωση· δεν αφορούν όλους τους ασθενείς. Γίνεται πάντα εξατομικευμένη αξιολόγηση κινδύνων και οφέλους, ενώ ρωτώνται και οι υπόλοιποι ασθενείς στον θάλαμο αν αισθάνονται άνετα. Η οικογένεια πρέπει να προσκομίσει κτηνιατρικό πιστοποιητικό ότι οι εμβολιασμοί και αποπαρασιτώσεις είναι ενημερωμένοι και ότι η συμπεριφορά του ζώου είναι συμβατή με νοσοκομειακό περιβάλλον.
Οποιοσδήποτε επαγγελματίας — από προσωπικό ασφαλείας έως γιατρό ή νοσηλευτή — μπορεί να διακόψει την επίσκεψη αν δει ότι κάτι δεν τηρεί το πρωτόκολλο, λέει η Φιλίπα Σέια (Filipa Ceia), εκπρόσωπος της ομάδας One Health São João. Αν το ζώο είναι ανήσυχο λόγω θορύβου, δείχνει επιθετικό ή είναι εμφανώς βρώμικο, η επίσκεψη ματαιώνεται αμέσως.
Επιτρέπονται σκύλοι, γάτες ακόμη και «πιο εξωτικά είδη», εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, και το ζώο συνοδεύεται υποχρεωτικά από ενήλικο. Κάθε ασθενής μπορεί να έχει μία ημίωρη συνάντηση κάθε επτά ημέρες, με προτεραιότητα στους ασθενείς τελικού σταδίου ή σε μακροχρόνια νοσηλεία.
Παραδόξως, άνδρες ασθενείς ζήτησαν συχνότερα να δεχθούν τους τετράποδους συντρόφους τους, αν και το δείγμα είναι μικρό. «Οι άνδρες ίσως είναι πιο εύθραυστοι όταν αρρωσταίνουν· συνειδητοποιούν ότι υπάρχουν πράγματα που πραγματικά έχουν σημασία και θέλουν να τα έχουν κοντά τους», σημειώνει η Σέια.
Μελέτες για παρεμβάσεις με εκπαιδευμένα ζώα καταγράφουν βελτίωση της κλινικής κατάστασης: πέφτει η αρτηριακή πίεση και μειώνεται η παραγωγή ορμονών που συνδέονται με το στρες και το άγχος. Όταν συμμετέχει το ίδιο το κατοικίδιο της οικογένειας, το όφελος είναι «ακόμη μεγαλύτερο».
Το Euronews παρακολούθησε την επίσκεψη της Princesa, η οποία πήγε για δεύτερη φορά μέσα σε 15 ημέρες για να δει τον Αντόνιο (António), ο οποίος νοσηλεύεται εδώ και τρεις μήνες. Η σύζυγός του έφερε τη σκυλίτσα στον θάλαμο με λουρί. «Η καρδιά μου χτυπούσε από χαρά. Είναι σαν οικογένεια, σαν κόρη για μένα», είπε ο 65χρόνος, που κάνει αποκατάσταση λόγω προβλημάτων ισορροπίας και βάδισης.
Η διάγνωση δεν έχει επιβεβαιωθεί, αλλά οι γιατροί υποπτεύονται σπάνια αιματολογική νόσο. Η επανένωση με τη σκυλίτσα, που του δόθηκε πριν από πέντε χρόνια αφού διασώθηκε από τον δρόμο, λειτουργεί ως «βάλσαμο για την ψυχή».
Αυτές οι συναντήσεις φέρνουν «χαμόγελα, συνεργασία με τη θεραπεία και κίνητρο για έξοδο από το νοσοκομείο», προσθέτει η Σέια, ενώ βλέπει οφέλη και για το ίδιο το ζώο και για τους επαγγελματίες υγείας.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί λοιμώξεις. Η ομάδα σκοπεύει να επανεξετάσει αργότερα το πρωτόκολλο για να διορθώσει τυχόν αδυναμίες, αν και ένα σενάριο «επεισοδίων» θεωρείται «εξαιρετικά απίθανο».
Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη οι κανόνες ελέγχου λοιμώξεων είναι αυστηρότεροι: προτεραιότητα έχουν οι σκύλοι βοήθειας και οι επισκέψεις των ίδιων των κατοικίδιων συνήθως γίνονται σε απομονωμένους χώρους, όπως ανοιχτές αυλές ή κήπους. Για παράδειγμα, το Sint-Trudo Hospital στο Sint-Truiden του Βελγίου άνοιξε το 2023 ένα ανεξάρτητο περίπτερο, συνδεδεμένο αλλά ξεχωριστό από το κύριο κτίριο, όπου τα ζώα μπαίνουν μόνο από εξωτερική αυλή και απαγορεύεται να περάσουν από το εσωτερικό του νοσοκομείου.
Το São João, αντί να χτίσει φυσικά εμπόδια, θέσπισε κανόνες που διατηρούν την κλινική αυστηρότητα σε ένα ευέλικτο πρωτόκολλο βασισμένο σε επιστημονικά δεδομένα.
«Υπάρχει υπερβολικός φόβος για τη μετάδοση ζωονόσων, που δεν επιβεβαιώνεται από τις μελέτες», λέει η Σέια. Όπως εξηγεί η λοιμωξιολόγος, οι περισσότερες νόσοι μεταδίδονται ευκολότερα από άνθρωπο σε άνθρωπο παρά από ζώο σε άνθρωπο. «Επειδή κάνουμε ό,τι μπορούμε για την ασφάλεια και επειδή, όταν γυρίσουν σπίτι, οι ασθενείς θα ζουν με τα ζώα τους, ο κίνδυνος είναι πραγματικά υπολειμματικός. Πρέπει να αναρωτηθούμε αν, στην προσπάθεια να μετριάσουμε τον κίνδυνο, δεν στερούμε από τους ασθενείς το όφελος», προσθέτει.
Η καινοτομία του São João, καταλήγει το δημοσίευμα, δεν βρίσκεται μόνο στην ισορροπία ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και τον υγειονομικό έλεγχο, αλλά και στην αυτονομία του να εξανθρωπίσει τη φροντίδα χωρίς να περιμένει νομοθέτες — σε αντίθεση, για παράδειγμα, με την Ιταλία, όπου η αλλαγή προωθήθηκε με διατάγματα περιφερειακών κυβερνήσεων.
Σχόλια