Ο Ταϊλανδός δάσκαλος του δάσους Ajahn Lee Dhammadharo, σε ομιλία που μεταφράστηκε από τον Thanissaro Bhikkhu, αναλύει τη σημασία της πρόθεσης.
Ξεκινά με την εικόνα ενός παιδιού που λέει στους γονείς του ότι πηγαίνει σχολείο αλλά καταλήγει σε κινηματογράφο ή θέαμα. Οι γονείς νομίζουν ότι είναι στο σχολείο, και μέχρι να μάθουν την αλήθεια χάνουν χρόνο. Το παιδί βλάπτει τον εαυτό του με τέσσερις τρόπους: δημιουργεί κακό κάρμα εξαπατώντας τους γονείς, σπαταλά τα χρήματα των διδάκτρων, μένει αμαθές και ο θάνατος πλησιάζει μέρα με τη μέρα χωρίς να έχει μάθει ούτε τρία γράμματα.
Με τον ίδιο τρόπο, λέει ο Ajahn Lee, όταν κάποιος δεν έχει πραγματική πρόθεση στην πρακτική, έρχεται και κάθεται σε διαλογισμό αλλά ο νους του δεν είναι με το σώμα. Περιπλανιέται σε σκέψεις για το σπίτι, τα παιδιά ή τα εγγόνια, για πρόσωπα και καταστάσεις. Τα μάτια είναι κλειστά αλλά ο νους γλιστρά σε διάφορες ασχολίες, σαν να παίζει με σκύλους και γάτες. Τότε ο ασκούμενος βλάπτει τον εαυτό του με τους ίδιους τέσσερις τρόπους: εξαπατά τον δάσκαλο, ο δάσκαλος διδάσκει χωρίς αποτέλεσμα, ο ίδιος μένει αμαθής ακόμη κι αν κάθεται τρία χρόνια, και στον θάνατο πεθαίνει με πόνο χωρίς εσωτερικό πλούτο.
Αντίθετα, αν κάποιος έχει πραγματική πρόθεση να εξασκήσει το Ντάρμα, τότε οπωσδήποτε θα έχει αποτελέσματα, μικρά ή μεγάλα ανάλογα με τη δύναμή του.
Αν πρόκειται να διαλογιστεί, πρέπει να έχει πρόθεση να διαλογιστεί. Αν πρόκειται να ακούσει τη διδασκαλία, να έχει πρόθεση να ακούσει. Αν πρόκειται να μιλήσει, να έχει πρόθεση να μιλήσει. Ό,τι κάνει κανείς, πρέπει να έχει πρόθεση σε αυτό που κάνει. Έτσι θα πάρει τα αποτελέσματα που θέλει.
Για να υπάρξουν αποτελέσματα, ο Ajahn Lee εξηγεί ότι η πρόθεση πρέπει να αποτελείται από τις τέσσερις βάσεις της επιτυχίας. Πρώτη είναι το chanda: να σου αρέσει αυτό που κάνεις· αν διαλογίζεσαι, να είσαι ευχαριστημένος μένοντας με επίγνωση της αναπνοής. Δεύτερη το viriya: να είσαι επίμονος και να μην αποθαρρύνεσαι· ακόμη κι αν υπάρχουν πόνοι στο σώμα, να τους υπομένεις. Τρίτη το citta: να δίνεις όλο τον νου σε αυτό που κάνεις, χωρίς να παίζεις ή να αφήνεις τον νου να περιπλανιέται. Τέταρτη το vimansa: όταν πραγματικά κάνεις διαλογισμό, να στοχάζεσαι τι γεννά αίσθηση γαλήνης και άνεσης στο σώμα και τον νου.
Όταν ο διαλογισμός περιλαμβάνει πλήρως αυτούς τους τέσσερις παράγοντες, είναι σαν να κάθεσαι σε καρέκλα με τέσσερα γερά πόδια. Δεν φοβάσαι μήπως γείρει ή πέσει. Αντίθετα, όποιος κάθεται σε καρέκλα με δύο ή ένα πόδι κινδυνεύει να ανατραπεί αν τον αγγίξει κάποιος. Αν όμως κάθεσαι σε καρέκλα με τέσσερα γερά πόδια, ακόμη κι αν κάποιος σε σπρώξει ή κουνήσει την καρέκλα, δεν φοβάσαι να πέσεις· ακόμη κι αν τη σηκώσουν και τη μετακινήσουν, μπορείς να κάθεσαι άνετα.
Αυτό συμβαίνει όταν κάνεις τον νου σου στέρεο και δυνατό στην καλοσύνη της πράξης σου. Μπορείς να κάθεσαι και να ξαπλώνεις με άνεση· είτε στο μοναστήρι είτε στο σπίτι, ζεις με άνεση. Μπορείς να τρως ή να νηστεύεις και να είσαι άνετος· να έχεις πολλή δουλειά ή λίγη· να έχεις εκατομμύρια ή ούτε δεκάρα. Όταν έρθει ο θάνατος, μπορείς να πεθάνεις με άνεση, χωρίς πόνο.
Όταν κάποιος τα καταφέρνει, οι ντέβα χειροκροτούν από χαρά· όταν δεν τα καταφέρνει, οι ντέβα συνοφρυώνονται και ο Μάρα με την παρέα του γελούν γιατί νίκησαν έναν μαθητή του Βούδα.
Ο δάσκαλος τονίζει ότι πρέπει να χρησιμοποιούμε επιδεξιότητα και αξία για να γυαλίσουμε τον εαυτό μας ώσπου να λάμψει. Γυαλίζουμε τις πράξεις μας με αρετή, συγκέντρωση και διάκριση.
Όταν εκπαιδεύεις τον νου με συγκέντρωση ώσπου να γίνει δυνατός, γίνεται ήρεμος και δροσερός, λαμπερός σαν ακίνητο νερό σε βαθύ πηγάδι ή σαν τα αστέρια στον ουρανό. Τα εμπόδια δεν μπορούν να σε καταβάλουν, γιατί το επίπεδο του νου ανεβαίνει συνεχώς. Όταν ανεβαίνει ψηλά, γίνεται δροσερός: όπως όταν ανεβαίνουμε δύο-τρία χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης νιώθουμε αμέσως κρύο, και τα μάτια μας βλέπουν πράγματα πολύ μακριά. Όταν μιλάμε για υψηλό επίπεδο του νου, δεν εννοούμε ότι πετά σαν αεροπλάνο, αλλά ότι η ποιότητα της επίγνωσης έχει υψωθεί μέσω της εκπαίδευσης σε συγκέντρωση και διάκριση.
Τότε μπορείς να δεις τις αιτίες και τα αποτελέσματα όλων των αληθινών και ψευδών πραγμάτων, τους κινδύνους της περιπλάνησης στον θάνατο και την αναγέννηση, και να νιώσεις απογοήτευση από τη γέννηση, τη γήρανση, την αρρώστια και τον θάνατο, βλέποντάς τα ως πόνο και ταλαιπωρία. Χάνεις κάθε λαχτάρα για οράματα, ήχους, μυρωδιές, γεύσεις, αισθήσεις και ιδέες, και έχεις μοναδική πρόθεση να αναπτύξεις την καρδιά για να ελευθερωθείς από όλες τις μολύνσεις και τις ζυμώσεις του νου, ώστε να μην ξαναγυρίσεις στον κύκλο θανάτου και αναγέννησης.
Σχόλια