Η συμμετοχή του κοινού αποτελεί θεμέλιο της περιβαλλοντικής ρύθμισης στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς είναι ενσωματωμένη σε κάθε σημαντικό περιβαλλοντικό νόμο των τελευταίων πενήντα και πλέον ετών. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί συστηματικά να περιορίσει τη συμβολή του κοινού στη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων, παρακάμπτοντας δεκαετίες νομικού προηγούμενου με αμφιλεγόμενες ερμηνείες της ομοσπονδιακής νομοθεσίας. Συνολικά, το μοτίβο αποστέρησης του δικαιώματος συμμετοχής είναι αδιαμφισβήτητο.
Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για την επιτάχυνση της διαδικασίας σύνταξης κανονισμών και έκδοσης αδειών, όμως η περικοπή της δημόσιας διαβούλευσης έχει σοβαρό κόστος. Μπορεί να οδηγήσει σε ελαττωματική πολιτική που είναι δυσκολότερο να εφαρμοστεί, γεμάτη αποφεύξιμα λάθη και πιο ευάλωτη σε δικαστικές ακυρώσεις. Τα σχόλια από τη βιομηχανία, τις οργανώσεις δημοσίου συμφέροντος, τους ακαδημαϊκούς, τις πολιτείες και άλλες υπηρεσίες παρέχουν κρίσιμη ανατροφοδότηση στους ρυθμιστές, βοηθώντας τους να προβλέψουν και να αποφύγουν απρόβλεπτα προβλήματα.
Το 2025 η κυβέρνηση άρχισε να καταπνίγει τη δημόσια συμμετοχή στις αυστηρές περιβαλλοντικές αξιολογήσεις που απαιτεί ο Νόμος Εθνικής Περιβαλλοντικής Πολιτικής (NEPA) του 1969. Βάσει αυτού του νόμου, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες οφείλουν να αξιολογούν και να δημοσιοποιούν τις προβλέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μεγάλων έργων που κατασκευάζουν, χρηματοδοτούν ή εγκρίνουν — από αυτοκινητόδρομους έως φράγματα και κέντρα δεδομένων. Ο σκοπός της διαφάνειας του NEPA είναι να αποφεύγεται η άσκοπη βλάβη, αναγκάζοντας τις υπηρεσίες να «κοιτάζουν πριν πηδήξουν». Η διαδικασία μπορεί να καθυστερεί έργα, αλλά μπορεί επίσης να τα βελτιώνει ουσιαστικά.
Μελέτες δείχνουν ότι οι απαιτήσεις δημόσιου σχολιασμού και η εμπλοκή των ενδιαφερομένων έχουν κατ' επανάληψη εντοπίσει περιβαλλοντικούς κινδύνους που οι υπηρεσίες είχαν παραβλέψει. Συχνά, σημαντικές βλάβες μπορούν να μειωθούν με λογικά βήματα, όπως η αλλαγή χάραξης δρόμων γύρω από ευαίσθητες περιοχές — όπως έγινε με τον αυτοκινητόδρομο Legacy Parkway στη Γιούτα, ο οποίος επανασχεδιάστηκε για να αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τους υγροτόπους της Μεγάλης Αλμυρής Λίμνης. Σε άλλο παράδειγμα, το Υπουργείο Ενέργειας τροποποίησε το σχέδιο αδειοδότησης για το Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος ώστε να περιλάβει ολοκληρωμένο πρόγραμμα μετριασμού των δασικών πυρκαγιών, αφού οι σχολιαστές επισήμαναν τους σχετικούς κινδύνους — βήματα που μείωσαν σημαντικά τις επιπτώσεις όταν αργότερα πυρκαγιά έκαψε την περιοχή.
Για να λειτουργήσει η διαδικασία, η κυβέρνηση πρέπει να κοινοποιεί τα προσχέδια μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο κοινό, κάτι που έκαναν προηγούμενες κυβερνήσεις, Δημοκρατικές και Ρεπουμπλικανικές. Η κυβέρνηση Τραμπ ήρε αυτή την υποχρέωση και υπηρεσίες όπως τα Υπουργεία Εσωτερικών, Γεωργίας, Ενέργειας και Μεταφορών ανακοίνωσαν πέρυσι ότι δεν θα δημοσιοποιούν πλέον προσχέδια, καθιστώντας τον ενημερωμένο δημόσιο σχολιασμό πρακτικά αδύνατο. Αρκετές υπηρεσίες εγκατέλειψαν επίσης την απαίτηση ανάλυσης των έμμεσων και σωρευτικών επιπτώσεων των έργων, όπως η κλιματική αλλαγή, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση.
Πέρα από την υπονόμευση της διαβούλευσης για νέα έργα, η κυβέρνηση περιθωριοποιεί και τα σχόλια επί νέων κανονισμών. Ο πρόεδρος έχει δώσει εντολή στις υπηρεσίες να εκδίδουν κανόνες χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, επικαλούμενος την εξαίρεση του «εύλογου αιτίου» από την απαίτηση του Νόμου Διοικητικής Διαδικασίας για δημοσίευση προτεινόμενων κανόνων και περίοδο σχολιασμού 30 ή 60 ημερών. Δεκαετίες νομικού προηγούμενου ορίζουν ότι οι υπηρεσίες μπορούν να οριστικοποιούν κανόνες πριν από τον σχολιασμό μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις — για παράδειγμα, για την αποτροπή τρομοκρατίας, την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας ή την πρόληψη κερδοσκοπίας στην αγορά. Η επιτάχυνση έχει προφανή απήχηση, αλλά η μετατόπιση της διαβούλευσης στο τέλος της διαδικασίας δεν λύνει το πρόβλημα αν οι κανόνες είναι λιγότερο στέρεοι και πιο ευάλωτοι σε νομικές προσφυγές.
Σε ένα ακόμη παράδειγμα περιορισμού της συμμετοχής, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) προτείνει την κατάργηση της πάγιας ομοσπονδιακής απαίτησης που υποχρεώνει τις πολιτειακές και τοπικές υπηρεσίες αέρα να επιτρέπουν δημόσιο σχολιασμό στις άδειες ατμοσφαιρικής ρύπανσης για νέες «μικρές» πηγές εκπομπών κάτω από ένα όριο. Αυτή η κατηγορία θα μπορούσε να περιλάβει κέντρα δεδομένων που κατατέμνουν τις μονάδες παραγωγής ενέργειας ώστε κάθε πηγή να φαίνεται μικρότερη. Οι άδειες αυτές είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενες επειδή τα κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούνται από γεννήτριες αερίου ή πετρελαίου εκπέμπουν σημαντική ατμοσφαιρική ρύπανση — η αλλαγή όμως θα επέτρεπε την ταχεία έκδοσή τους χωρίς καμία δυνατότητα δημόσιας παρέμβασης.
Η κυβέρνηση έχει επίσης παρεμποδίσει τη συμμετοχή του κοινού κηρύσσοντας καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και επικαλούμενη την εθνική ασφάλεια. Τον Μάρτιο, το Υπουργείο Εσωτερικών επικαλέστηκε μια εξαίρεση εθνικής ασφάλειας που δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ για να απαλλάξει τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις απαιτήσεις του Νόμου για τα Απειλούμενα Είδη στον Κόλπο του Μεξικού. Το 2025, ο πρόεδρος Τραμπ χορήγησε διετείς εξαιρέσεις από τα πρότυπα επικίνδυνης ατμοσφαιρικής ρύπανσης του Νόμου Καθαρού Αέρα σε μονάδες άνθρακα, κλιβάνους οπτάνθρακα και χημικές βιομηχανίες, επικαλούμενος για πρώτη φορά διάταξη εθνικής ασφάλειας του νόμου.
Η κυβέρνηση προσπαθεί επίσης να ματαιώσει τις διατάξεις «αγωγών πολιτών» που το Κογκρέσο συμπεριέλαβε σχεδόν σε κάθε σημαντικό περιβαλλοντικό νόμο της δεκαετίας του 1970 και 1980. Βάσει αυτών, άτομα ή ομάδες μπορούν να μηνύσουν ρυθμιζόμενες οντότητες για παραβιάσεις — ή ομοσπονδιακές υπηρεσίες για παράλειψη εκπλήρωσης νομοθετικών υποχρεώσεων. Το καλοκαίρι, ομοσπονδιακό δικαστήριο έκρινε ότι η EPA δεν είχε εντοπίσει εγκαίρως τις περιοχές με ανθυγιεινά επίπεδα αιθάλης και τη διέταξε να το πράξει έως τις αρχές του επόμενου έτους — απόφαση κατά της οποίας η κυβέρνηση ασκεί έφεση. Η κυβέρνηση παρενέβη επίσης σε αγωγή πολιτών κατά της xAI για παραβίαση του Νόμου Καθαρού Αέρα, υποστηρίζοντας ότι ο πρόεδρος μπορεί να απαιτήσει την απόρριψη αγωγής πολιτών για οποιονδήποτε λόγο.
Η δημόσια συμμετοχή απαιτεί χρόνο, αλλά είναι πολύτιμη για τη διακυβέρνηση. Δίνει φωνή σε ρυθμιζόμενες βιομηχανίες, επαγγελματικές ενώσεις, οργανώσεις δημοσίου συμφέροντος, ειδικούς, πολιτείες και πολίτες, και βοηθά στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Όσο παλιομοδίτικη κι αν ακούγεται αυτή η θέση, υποστηρίζεται από έρευνες: όταν οι άνθρωποι συμμετέχουν σε αποφάσεις που τους αφορούν, είναι πιθανότερο να τις θεωρήσουν νόμιμες ακόμη κι όταν δεν τις ευνοούν.
Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι μεταρρύθμισης του ρυθμιστικού και αδειοδοτικού συστήματος, αλλά όχι με την κατάργηση της δημόσιας συμμετοχής.
Σχόλια