Μια νέα ανάλυση που βασίστηκε σε δεδομένα υγείας περισσότερων από 64.000 μεσήλικων και ηλικιωμένων ενηλίκων στη Σουηδία εκτιμά ότι η αυστηρή τήρηση της «σκανδιναβικής διατροφής» συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία σε βάθος 24 ετών. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition και αποτελεί ένα στατιστικό «συντομευμένο μονοπάτι» για να διερευνηθεί η μακροπρόθεσμη επίδραση χωρίς να χρειαστεί οι ερευνητές να περιμένουν δύο δεκαετίες για μια κλινική δοκιμή.
Η σκανδιναβική διατροφή περιγράφεται ως η «ψυχρή εκδοχή» της μεσογειακής διατροφής. Βασίζεται σε παραδοσιακά τρόφιμα της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας, δίνει έμφαση σε γεύματα κυρίως φυτικής προέλευσης, λιπαρά ψάρια και ριζωματώδη λαχανικά. Στην πράξη, αντί για ελαιόλαδο προτιμά το κραμβέλαιο, αντί για σιτάρι και ρύζι τη βρώμη και τη σίκαλη, και αντί για πορτοκάλια και μπανάνες τα αχλάδια και τα μήλα.
Τα ευρήματα ενισχύουν προηγούμενες ενδείξεις. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2025 είχε διαπιστώσει ότι όσοι ακολουθούσαν πιο πιστά τη σκανδιναβική διατροφή είχαν χαμηλότερους κινδύνους θνησιμότητας από κάθε αιτία, από καρδιαγγειακά και από καρκίνο.
Επίσης, συμφωνούν εν μέρει με μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή σε Σουηδούς με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2, όπου οι συμμετέχοντες αντικατέστησαν το λευκό ψωμί και τα ζυμαρικά με χυλό και ψωμί σίκαλης, χρησιμοποίησαν κραμβέλαιο αντί για βούτυρο, έφαγαν τοπικά προϊόντα όπως μήλα, μούρα και λάχανο, καθώς και λιπαρά ψάρια όπως σολομό. Σε εκείνη τη δοκιμή, όσοι έμειναν στη σκανδιναβική διατροφή εμφάνισαν καλύτερα αποτελέσματα από τις σκανδιναβικές διατροφικές συστάσεις του 2012 στη μείωση του λίπους στο ήπαρ, των ηπατικών ενζύμων, του σωματικού βάρους, της γλυκόζης και των λιπιδίων. Ο επικεφαλής της δοκιμής Ulf Risérus από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα είχε δηλώσει το 2025 ότι η υγιεινή σκανδιναβική διατροφή έδωσε τα καλύτερα αποτελέσματα στους συμμετέχοντες με διαβήτη: λίγο πάνω από το 20% του ηπατικού λίπους μειώθηκε και ο έλεγχος του σακχάρου βελτιώθηκε μέσα σε έναν χρόνο. Περισσότεροι από τους μισούς είδαν ύφεση της λιπώδους νόσου του ήπατος.
Η νέα μελέτη από τη Δανία δεν είναι κλινική δοκιμή, αλλά μια στατιστική προσομοίωση μιας μακροχρόνιας τυχαιοποιημένης δοκιμής. Σε σύγκριση με τις γενικές συστάσεις υγείας, η υγιεινή σκανδιναβική διατροφή συνδέθηκε με 4% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία τα επόμενα 24 χρόνια, ενώ σε σύγκριση με καμία διατροφική παρέμβαση η μείωση έφτανε το 6%. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν βρήκαν σαφή μείωση σοβαρών ηπατικών εκβάσεων σε σύγκριση με τις σκανδιναβικές συστάσεις υγείας του 2023.
Η ανάλυση υποομάδων έδειξε ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο. Η ομάδα με καλύτερα εκτιμώμενα αποτελέσματα θνησιμότητας περιλάμβανε ελαφρώς μεγαλύτερο ποσοστό γυναικών και ενηλίκων άνω των 65 ετών με υπέρταση και διαβήτη. Αντίθετα, όσοι ασκούνταν τουλάχιστον δύο ώρες την εβδομάδα και είχαν χαμηλότερη κατανάλωση αλκοόλ εκπροσωπούνταν λιγότερο σε αυτή την ομάδα. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τέτοιες λεπτομέρειες πρέπει να επιβεβαιωθούν σε μελλοντικές δοκιμές, καθώς η μελέτη βασίζεται σε υποθετικές παρεμβάσεις που κρατούν κάποιον αυστηρά σε μία δίαιτα για δεκαετίες.
Σε σύγκριση με τη μεσογειακή διατροφή, η έρευνα για τη σκανδιναβική είναι πολύ λιγότερη, και οι δύο όμως μοιράζονται περισσότερα κοινά παρά διαφορές· και η μεσογειακή συνδέεται επίσης με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο νόσου και θανάτου.
Ο Michael Fridén από το Πανεπιστήμιο του Aarhus, επικεφαλής της πρόσφατης μελέτης, θεωρεί ότι υπάρχουν ισχυροί λόγοι να υποθέσουμε πως οι παραδοσιακές σκανδιναβικές διατροφές, πλούσιες σε μούρα, ακόρεστα λιπαρά και φυτικές ίνες, κάνουν καλό στην υγεία. Μαζί με την Christina C. Dahm και τον Daniel Borch Ibsen έγραψαν στο The Conversation ότι για τους ανθρώπους της βόρειας Ευρώπης, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτός ο τρόπος διατροφής μπορεί να είναι πιο εύκολος από τη μεσογειακή, επειδή πολλά συστατικά παράγονται ήδη τοπικά και είναι οικεία. Επιπλέον, επειδή στηρίζεται σε τρόφιμα που καλλιεργούνται και αλιεύονται κοντά, τείνει να ενισχύει την τοπική παραγωγή και έτσι μπορεί να είναι καλύτερος για το κλίμα.
Σχόλια