Η κυβέρνηση της Ζάμπιας ερευνά χημική διαρροή στην επαρχία Copperbelt που αποδίδεται στην Konkola Copper Mines (KCM), θυγατρική του βρετανικού πολυεθνικού ομίλου Vedanta Resources. Κάτοικοι της περιοχής Chingola είδαν στις 28 Σεπτεμβρίου αποχρωματισμό των νερών του ποταμού Kafue και νεκρά ψάρια, αναζωπυρώνοντας ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις της εξόρυξης σε μια από τις σημαντικότερες χαλκοπαραγωγές περιοχές της χώρας.
Σύμφωνα με δήλωση του υπουργού Πράσινης Οικονομίας και Περιβάλλοντος Γκίλμπερτ Σιάμε (Gilbert Siame), το περιστατικό προκλήθηκε από διαρροή σωλήνα στη μονάδα έκπλυσης καταλοίπων της KCM και από υπερχείλιση της δεξαμενής ελέγχου ρύπανσης έξω από την Chingola.
«Η δεξαμενή ελέγχου ρύπανσης ήταν γεμάτη, γι' αυτό υπερχείλισε», είπε ο ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γιουτζίν Μουλένγκα (Eugene Mulenga), προσθέτοντας ότι τέτοιες απορρίψεις συμβαίνουν συνεχώς, κυρίως τη νύχτα, και ότι οι κάτοικοι καταναλώνουν αυτό το νερό επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή.
Μετά τη διαρροή, δοκιμές που διεξήγαγαν η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Διαχείρισης της Ζάμπιας (ZEMA), η ίδια η KCM και η τοπική εταιρεία ύδρευσης Mulonga Water Supply and Sanitation έδειξαν αυξημένα επίπεδα θολότητας και αγωγιμότητας κατάντη του ποταμού Kafue. Ο υπουργός σημείωσε ότι οι αρχές εξακολουθούν να αναλύουν δείγματα νερού για να επιβεβαιώσουν την παρουσία βαρέων μετάλλων και άλλων ρύπων.
Η KCM, από την πλευρά της, αμφισβήτησε την ευθύνη της, υποστηρίζοντας ότι ενημέρωσε τη ZEMA και ζήτησε έρευνα βασισμένη σε πραγματικά στοιχεία. Το Mongabay επικοινώνησε με την εταιρεία αλλά δεν έλαβε απάντηση έως τη δημοσίευση.
Το υπουργείο διέταξε την KCM να προχωρήσει σε συνολική αξιολόγηση των δεξαμενών ελέγχου ρύπανσης, των αγωγών καταλοίπων και των σχετικών υποδομών, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχουν και άλλες εγκαταστάσεις που ενέχουν περιβαλλοντικό κίνδυνο. Το υπουργείο δήλωσε επίσης ότι εξετάζει τις κατάλληλες κυρώσεις σύμφωνα με τον νόμο περί περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Για σοβαρές τοξικές απορρίψεις ή παραβιάσεις επικίνδυνων αποβλήτων το πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως 280.000 κουάτσα, δηλαδή περίπου 14.000 δολάρια.
Το περιστατικό προστίθεται σε μακρά ιστορία περιβαλλοντικών προβλημάτων στην περιοχή. Η KCM είχε βρεθεί στο επίκεντρο μεγάλης δικαστικής υπόθεσης στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά από ρύπανση το 2008. Η υπόθεση διευθετήθηκε εξωδικαστικά το 2021, με την εταιρεία να καταβάλλει αποζημιώσεις σε περίπου 2.500 κατοίκους «χωρίς αποδοχή ευθύνης».
Η KCM, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς χαλκού της Ζάμπιας, επεκτείνει και ανακεφαλαιοποιεί τις δραστηριότητές της, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να υπερτριπλασιάσει την εθνική παραγωγή χαλκού τα επόμενα χρόνια. Η Vedanta Resources κατέχει το 80% της KCM. Το 2019 η κυβέρνηση είχε θέσει την εταιρεία σε εκκαθάριση επικαλούμενη φοροδιαφυγή, απλήρωτα χρέη, ανεπαρκείς επενδύσεις και περιβαλλοντική ρύπανση, αλλά το 2024 η επιχείρηση επανέλαβε τη λειτουργία της.
Η εικόνα νεκρών ψαριών στο Hippo Pool, βόρεια της Chingola, όπου ο ποταμός Kafue στενεύει σε ρηχή κοιλάδα, καταγράφει ορατά τις συνέπειες. Για τις τοπικές κοινότητες, η υπόθεση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια: είναι ζήτημα πρόσβασης σε καθαρό νερό και επιβίωσης, σε μια περιοχή όπου η εξορυκτική δραστηριότητα συνεχίζει να επεκτείνεται παρά τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά.
Σχόλια