Οι πυρκαγιές στο Δυτικό Καλιμαντάν της Ινδονησίας, στο Βόρνεο, και η παρατεταμένη ξηρασία αφήνουν την άγρια ζωή χωρίς πρόσβαση σε γλυκό νερό, καθώς οι μικρές φυσικές δεξαμενές στα δάση στερεύουν και οι λιμνούλες στα χωριά γίνονται υφάλμυρες. Αφυδατωμένα ζώα πλησιάζουν οικισμούς και παράκτιες περιοχές αναζητώντας νερό, ενώ κάτοικοι και οργανώσεις προστασίας της φύσης οργανώνουν ποτίστρες και διασώσεις. Η κρίση επεκτείνεται και στις ανθρώπινες κοινότητες, όπου η αυξημένη αλατότητα δυσκολεύει την υδροδότηση και δημιουργεί κινδύνους για την παραγωγή τροφίμων.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά ευρήματα της οργάνωσης Yayasan Planet Indonesia, τουλάχιστον 16 νεκρά ζώα καταγράφηκαν από τις αρχές Αυγούστου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου στην παράκτια περιφέρεια Kubu Raya, εν μέσω έντονης περιόδου πυρκαγιών. Ανάμεσά τους βρίσκονταν ασημένιοι λάγκουρ, μακάκοι με μακριά ουρά και πίθηκοι με προβοσκίδα, ένα απειλούμενο πρωτεύον που συναντάται μόνο στο Βόρνεο. Για σύγκριση, οι περιπολίες παρακολούθησης SMART είχαν καταγράψει στην ίδια περιοχή 13 νεκρά ζώα, εκτός ψαριών, από τον Σεπτέμβριο του 2020 έως τον Ιούνιο του 2026, με τους περισσότερους θανάτους να αποδίδονται σε φυσικά αίτια ή να παραμένουν ανεξήγητοι. Ο συνιδρυτής της οργάνωσης, Άνταμ Μίλερ (Adam Miller), δήλωσε ότι τέτοια ευρήματα δεν είχαν εμφανιστεί ξανά.
Η οργάνωση προστασίας πρωτευόντων YIARI ανέφερε ότι από τον Αύγουστο διέσωσε 43 ουρακοτάγκους από περιοχές των Ketapang και North Kayong που επλήγησαν από πυρκαγιές. Πολλοί είχαν εγκαύματα, αφυδάτωση ή υποσιτισμό, ενώ η οργάνωση έλαβε αναφορές και για φίδια, χελώνες και παγκολίνους που επηρεάστηκαν. Η Κάρμελε Λιάνο Σάντσεζ (Karmele Llano Sanchez), της YIARI, είπε ότι η τελευταία αντίστοιχα μεγάλη αύξηση διασώσεων σημειώθηκε κατά το Ελ Νίνιο του 2015, όταν είχαν διασωθεί περισσότεροι από 80 ουρακοτάγκοι. Κατά την ίδια, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι απαραίτητη για να περιοριστεί το πρόβλημα.
Η μετεωρολογική υπηρεσία της Ινδονησίας, BMKG, αναφέρει ότι η χώρα βιώνει ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο, με τις συνθήκες να αναμένεται να διατηρηθούν έως τις αρχές του 2027. Τον Σεπτέμβριο, οι βροχοπτώσεις σε μεγάλο μέρος του Καλιμαντάν ήταν κάτω από 50 χιλιοστά ανά δεκαήμερο. Σύμφωνα με την πλατφόρμα Nusantara Atlas FireWatch, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2026 κάηκαν πανεθνικά 895.657 εκτάρια, έκταση ήδη μεγαλύτερη από εκείνη οποιουδήποτε πλήρους έτους στα στοιχεία της, εκτός του 2019 και του 2023. Στο Δυτικό Καλιμαντάν κάηκαν περίπου 79.391 εκτάρια την ίδια περίοδο, εκ των οποίων περίπου 53.893 μόνο τον Αύγουστο, κατατάσσοντας την επαρχία τρίτη στη χώρα ως προς την καμένη έκταση.
Η παρατεταμένη έλλειψη βροχής επιβαρύνει και τις παράκτιες πηγές γλυκού νερού. Οι βροχοπτώσεις και οι ροές γλυκού νερού συμβάλλουν κανονικά στον περιορισμό της εισχώρησης θαλασσινού νερού, όμως φέτος η αλατότητα αυξήθηκε στον ποταμό Kapuas και σε άλλες πηγές που χρησιμοποιεί η υπηρεσία ύδρευσης της επαρχιακής πρωτεύουσας Pontianak. Οι αρχές αναγκάστηκαν να μεταφέρουν γλυκό νερό από άλλες περιοχές. Στις 19 Σεπτεμβρίου, η δημοτική διοίκηση παρέλαβε πέντε εκατομμύρια λίτρα από το Kubu Raya για επεξεργασία σε μονάδα ύδρευσης.
Στο Kubu Raya, οι κάτοικοι άρχισαν να αφήνουν νερό για τα ζώα όταν παρατήρησαν ότι πλησίαζαν αφυδατωμένα τους οικισμούς και την ακτή. Η Planet Indonesia και οι ομάδες περιπολίας των χωριών δημιούργησαν έξι σημεία παροχής νερού μέσα στο δάσος, με κουβάδες ή ρηχές δεξαμενές και κάμερες παρακολούθησης. Μέσα σε μία ώρα από την εγκατάσταση των δύο πρώτων, στις 18 Σεπτεμβρίου, ζώα έπιναν ήδη νερό, ανάμεσά τους μεγάλες ομάδες λάγκουρ και θηλυκοί πίθηκοι με προβοσκίδα που μετέφεραν τα μικρά τους. Ο Μίλερ εξήγησε ότι οι εγκαταστάσεις έπρεπε να εξυπηρετούν και ζώα που σπάνια κατεβαίνουν από τα δέντρα, ενώ κάθε σημείο εντάχθηκε στις περιπολίες, επειδή η συγκέντρωση διψασμένων ζώων μπορεί να προσελκύσει κυνηγούς.
Η YIARI συνεργάζεται με κατοίκους, πυροσβέστες και αρχές για τη διάσωση και την περίθαλψη ζώων, απελευθερώνοντας ορισμένα, μεταξύ τους παγκολίνους, σε ασφαλέστερες περιοχές. Η Σάντσεζ επισήμανε ότι τα εγκαύματα συνδέονται άμεσα με τη φωτιά και ανέφερε την περίπτωση ουρακοτάγκου που εμφάνισε οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού, η οποία, σύμφωνα με την ομάδα, συνέβαλε στον θάνατό του. Οι διασώσεις καλύπτουν έτσι διαφορετικές συνέπειες της κρίσης, από τραυματισμούς έως αφυδάτωση και υποσιτισμό.
Οι κίνδυνοι για τις παράκτιες κοινότητες δεν περιορίζονται στην υδροδότηση, προειδοποίησε η Σάντσεζ. Κατά την ίδια, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η μείωση των αποθεμάτων γλυκού νερού και η υποβάθμιση των παράκτιων τυρφώνων επιτρέπουν στο υφάλμυρο νερό να εισχωρεί βαθύτερα στην ενδοχώρα. Η αυξανόμενη αλατότητα θα μπορούσε να καταστρέψει ή να βλάψει καλλιέργειες ρυζιού και άλλων τροφίμων κοντά στην ακτή, απειλώντας τα μέσα βιοπορισμού των κατοίκων και την επισιτιστική τους ασφάλεια.
Οι εκπρόσωποι των οργανώσεων ζητούν ισχυρότερη προετοιμασία πριν ξεσπάσουν οι πυρκαγιές, μαζί με συνεχή παροχή νερού και περιπολίες για την προστασία της άγριας ζωής. Η Σάντσεζ υποστήριξε ότι η ένταση του Ελ Νίνιο είχε προβλεφθεί μήνες νωρίτερα και ότι οι εταιρείες όφειλαν να προετοιμαστούν, με επαρκές προσωπικό πυρόσβεσης, εξοπλισμό και χρηματοδότηση. Τόνισε επίσης την ανάγκη καλύτερης διαχείρισης των τυρφώνων, καθώς τα κανάλια αποστράγγισης και οι φυτείες ελαιοφοίνικα σε τέτοια εδάφη μπορούν να ευνοήσουν πυρκαγιές σε επόμενες ξηρές περιόδους. Χωρίς κατάλληλες πολιτικές και ουσιαστική εφαρμογή τους, προειδοποίησε, οι παρατεταμένες ξηρασίες θα επαναφέρουν τα ίδια προβλήματα.
Σχόλια