Οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν πολύ υψηλές επτά μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, κυρίως εξαιτίας του de facto αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μια ζωτική θαλάσσια διαδρομή από την οποία συνήθως περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διατάραξη της αλυσίδας εφοδιασμού έχει οδηγήσει την ΕΕ σε μια ακόμη ενεργειακή κρίση τιμών.
Το ολλανδικό συμβόλαιο αναφοράς TTF διαπραγματευόταν περίπου στα 31,96 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 27 Φεβρουαρίου, την ημέρα πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Στις 30 Σεπτεμβρίου είχε φτάσει στα 72,35 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μια αύξηση 126,5%.
Ωστόσο, νέα ανάλυση της SolarPower Europe δείχνει ότι η αξιοποίηση του ηλιακού φωτός για ηλεκτροπαραγωγή έχει εξοικονομήσει στην Ευρώπη 37,4 δισεκατομμύρια ευρώ, μειώνοντας τη ζήτηση για εισαγωγές φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τη διευθύνουσα σύμβουλο της SolarPower Europe, Βάλμπουργκα Χέμετσμπεργκερ (Walburga Hemetsberger), κάθε μεγαβατώρα που παράγεται από ηλιακή ενέργεια μειώνει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και κάνει την Ευρώπη ασφαλέστερη. Η ίδια υπενθυμίζει ότι τον Ιούνιο η ηλιακή ενέργεια έγινε η μεγαλύτερη μεμονωμένη πηγή ηλεκτρισμού της ΕΕ, καλύπτοντας το 25% της ηλεκτροπαραγωγής του μπλοκ. Αυτό, λέει, αποδεικνύει την απόδοση της επένδυσης της Ευρώπης σε άφθονες, εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η Χέμετσμπεργκερ προσθέτει ότι ο εξηλεκτρισμός, η μεγαλύτερη παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας και οι λύσεις ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα, όπως η αποθήκευση σε μπαταρίες, μπορούν να θωρακίσουν την Ευρώπη απέναντι σε μελλοντικά σοκ τιμών των ορυκτών καυσίμων. Το χαρακτηρίζει ως τη διαδρομή προς τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη δείξει τα οφέλη από τη στροφή στην πράσινη τεχνολογία πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Από το 2019 η Ισπανία διπλασίασε την αιολική και ηλιακή της ισχύ, προσθέτοντας περισσότερα από 40 GW στο ενεργειακό της μείγμα. Για σύγκριση, ένας σταθμός ισχύος 1 GW θα μπορούσε να τροφοδοτήσει περίπου 876.000 νοικοκυριά για ένα έτος, αν καταναλώνουν κατά μέσο όρο 10.000 κιλοβατώρες ηλεκτρισμού ετησίως.
Σύμφωνα με την ενεργειακή δεξαμενή σκέψης Ember, η ανάπτυξη αιολικών και ηλιακών στην Ισπανία έχει μειώσει την επιρροή των ακριβών ορυκτών παραγωγών στην τιμή του ηλεκτρισμού κατά 75% από το 2019. Αυτή η μείωση των ωρών κατά τις οποίες η τιμή ήταν συνδεδεμένη με το κόστος του φυσικού αερίου ήταν ταχύτερη από ό,τι σε άλλες χώρες εξαρτημένες από το αέριο, όπως η Ιταλία και η Γερμανία. Στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, ο ακριβότερος παραγωγός που καλείται να καλύψει τη ζήτηση – συνήθως ορυκτά καύσιμα – καθορίζει την ωριαία χονδρική τιμή. Όσο αυξάνεται η παραγωγή από φθηνότερες τεχνολογίες όπως ο άνεμος και ο ήλιος, τόσο λιγότερο συχνά τα ορυκτά καύσιμα καθορίζουν την τιμή.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αιολική παραγωγή σημείωσε νέο ρεκόρ στις 26 Μαρτίου, φτάνοντας τα 23.880 μεγαβάτ, αρκετά για να καλύψουν 23 εκατομμύρια σπίτια. Η Τάρα Σινγκ (Tara Singh) της RenewableUK δήλωσε ότι ο άνεμος παρείχε περισσότερο από το μισό ηλεκτρισμό της Βρετανίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ρεκόρ. Πρόσθεσε ότι νωρίτερα την ίδια ημέρα ο χαμηλού κόστους άνεμος και ήλιος εκτόπισαν το ακριβό φυσικό αέριο από το ενεργειακό σύστημα, με το αέριο να πέφτει στο χαμηλότερο επίπεδο παραγωγής του εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, παρέχοντας μόλις το 2,3% του ηλεκτρισμού.
Παρά την άνθηση της ηλιακής ενέργειας, η ΕΕ εξακολουθεί να δυσκολεύεται να μειώσει την εξάρτησή της από το φυσικό αέριο. Πρόσφατα στοιχεία της Eurostat έδειξαν ότι το δεύτερο τρίμηνο του 2026 περισσότερο από το μισό (54,1%) της ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ προήλθε από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό είναι μια μικρή μείωση σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, όταν ήταν 54,3%. Η συνολική ηλεκτροπαραγωγή της ΕΕ αυξήθηκε κατά 3,2% σε ετήσια βάση, αλλά την ίδια περίοδο η παραγωγή από φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 3,9%, ενώ η ανανεώσιμη παραγωγή αυξήθηκε μόνο κατά 2,8%.
Ο αναλυτής του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας στο Institute for Energy Economics and Financial Analysis, Τζόναθαν Μπρούγκελ (Jonathan Bruegel), λέει ότι αυτή η υποχώρηση αναδεικνύει την ανάγκη για ένα διαφοροποιημένο μείγμα υδροηλεκτρικής, αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Προσθέτει ότι το φυσικό αέριο παρέμεινε στο 13,3% ακόμη και με τις ανανεώσιμες πάνω από 50%, επειδή η ασθενής υδροηλεκτρική και αιολική παραγωγή επαναφέρει το αέριο στο σύστημα. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για περισσότερη ηλιακή ενέργεια, αποθήκευση και ευελιξία.
Το μήνυμα από τα στοιχεία είναι διττό: η ηλιακή ενέργεια έχει ήδη αποδειχθεί ισχυρό εργαλείο μείωσης της έκθεσης στις τιμές του αερίου, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί συνδυασμό πηγών, αποθήκευσης και έξυπνης διαχείρισης της ζήτησης για να προστατεύσει νοικοκυριά και οικονομίες από μελλοντικές κρίσεις.
Σχόλια