Ο Βίκτορ Φρανκλ (Viktor Frankl) έχασε τη μητέρα, τον πατέρα και τον αδελφό του στο Ολοκαύτωμα και ο ίδιος μόλις που επέζησε. Έντεκα μήνες μετά, παραδίδοντας διαλέξεις που αργότερα εκδόθηκαν ως «Yes to Life: In Spite of Everything», αναζήτησε τι κάνει τη ζωή όχι απλώς υποφερτή, αλλά άξια να τη ζει κανείς. Την ίδια περίοδο ολοκλήρωνε το χειρόγραφο του κλασικού του έργου «Man’s Search for Meaning».
Ο Φρανκλ εξηγεί ότι το νόημα δεν δημιουργείται μόνο με τις πράξεις μας, όταν απαντάμε υπεύθυνα στα ερωτήματα της ζωής. Μπορούμε να εκπληρώσουμε τις απαιτήσεις της ύπαρξης και ως άνθρωποι που αγαπούν: με αφοσίωση στο ωραίο, στο μεγάλο και στο αγαθό.
Για να το καταστήσει σαφές, προτείνει ένα νοητικό πείραμα: φανταστείτε ότι κάθεστε σε μια συναυλία και ακούτε τα αγαπημένα σας μέτρα μιας συμφωνίας τόσο συγκινημένοι που ανατριχιάζετε. Αν εκείνη τη στιγμή σας ρωτούσε κάποιος αν η ζωή σας έχει νόημα, η μόνη απάντηση θα ήταν περίπου: «Θα άξιζε να έχω ζήσει μόνο γι’ αυτή τη στιγμή». Την ίδια εμπειρία, προσθέτει, μπορούν να τη ζήσουν όσοι βιώνουν τη φύση αλλά και όσοι βρίσκονται μπροστά σε έναν άλλο άνθρωπο. Δεν γνωρίζουμε όλοι το συναίσθημα που μας κυριεύει παρουσία ενός συγκεκριμένου προσώπου; Και που, χονδρικά, μεταφράζεται ως: «Το γεγονός ότι αυτός ο άνθρωπος υπάρχει στον κόσμο, αυτό και μόνο κάνει τον κόσμο, και τη ζωή μέσα σε αυτόν, να έχει νόημα».
Από εκεί ο Φρανκλ περνά στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα όρια των δυνατοτήτων μας: πώς συμπεριφερόμαστε όταν οι επιλογές μας περιορίζονται, πώς αποδεχόμαστε τον πόνο μέσα σε αυτούς τους περιορισμούς. Ακόμη και τότε, λέει, παραμένουμε ικανοί να εκπληρώσουμε ανθρώπινες αξίες. Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τις δυσκολίες δείχνει πραγματικά ποιοι είμαστε.
Το The Marginalian συνδέει αυτές τις σκέψεις με παλαιότερες φωνές: τη Μαίρη Σέλλεϋ, που έβλεπε τη φύση ως σανίδα σωτηρίας σε έναν κόσμο πληγωμένο από θανατηφόρα πανδημία, και τον Τένεσι Ουίλιαμς, που έγραφε ότι ζούμε σε ένα αιώνια φλεγόμενο κτίριο και αυτό που πρέπει να σώσουμε είναι η αγάπη. Έτσι, η απάντηση του Φρανκλ στο ερώτημα τι κάνει τη ζωή να αξίζει δεν βρίσκεται ούτε στην αισιοδοξία ούτε στην απαισιοδοξία, αλλά στη βαθύτερη πηγή νοήματος: στον τρόπο που αγαπάμε και υποφέρουμε. Το «Yes to Life» είναι ένα μικρό αλλά εξαιρετικά πυκνό ανάγνωσμα, μια υπενθύμιση ότι ακόμη και μία στιγμή ομορφιάς ή αγάπης μπορεί να δικαιώσει μια ολόκληρη ζωή.
Σχόλια