Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει τεράστιες παράκτιες εκτάσεις όπου θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν ύφαλοι στρειδιών, αλλά σήμερα απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό. Υπολογίζεται ότι το 85% των υφάλων στρειδιών του κόσμου έχει εξαφανιστεί τον τελευταίο αιώνα, παρασύροντας οικοσυστήματα που προστατεύουν τις ακτές, φιλοξενούν θαλάσσια ζωή και συμβάλλουν στον καθαρισμό των παράκτιων νερών. Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η αποκατάστασή τους θα μπορούσε να ξεκλειδώσει οικολογικά οφέλη αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Frontiers in Marine Science, χρησιμοποιεί την έννοια του ακαθάριστου οικοσυστημικού προϊόντος (GEP). Σε αντίθεση με τα συμβατικά οικονομικά μεγέθη, το GEP αποτιμά υπηρεσίες όπως ο καθαρισμός του νερού, η αποθήκευση άνθρακα και η προστασία των ακτών. Όπως εξηγεί ο Δρ Ματέο Κονβερτίνο (Matteo Convertino), αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τσινγκχουά και κύριος συγγραφέας της μελέτης, η πλήρης αποκατάσταση των υφάλων στις δέκα χώρες με το μεγαλύτερο δυναμικό θα απέδιδε GEP 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι ύφαλοι στρειδιών κάνουν πολύ περισσότερα από το να προσφέρουν θαλασσινά. Καθώς τα στρείδια φιλτράρουν το νερό, απομακρύνουν αιωρούμενα σωματίδια, ενώ το γύρω οικοσύστημα βοηθά στη ρύθμιση των θρεπτικών ουσιών. Οι υποθαλάσσιες αυτές δομές μειώνουν επίσης την ενέργεια των κυμάτων κατά μήκος των ακτών και παρέχουν χώρους τροφοληψίας, καταφύγιο και περιοχές αναπαραγωγής για ψάρια και ασπόνδυλα.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι, αν οι ύφαλοι καταλάμβαναν όλες τις κατάλληλες περιοχές που εντόπισε η ανάλυσή τους, θα μπορούσαν να φιλτράρουν τεράστιες ποσότητες νερού. Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες το εκτιμώμενο δυναμικό έφτανε τα 77,58 τετράκις εκατομμύρια λίτρα. Σε όλες τις περιοχές του μοντέλου, οι αποκατεστημένοι ύφαλοι θα μπορούσαν επίσης να δεσμεύουν έως και 12,3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους άνθρακα ετησίως. Για τις ΗΠΑ, η συνδυασμένη δυνητική ετήσια αξία καθαρισμού του νερού, απομάκρυνσης αζώτου και δέσμευσης άνθρακα εκτιμήθηκε στα 25,1 δισεκατομμύρια δολάρια.
Για να εντοπίσουν πού θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν οι ύφαλοι, οι ερευνητές ανέλυσαν χιλιάδες γεωγραφικά καταγεγραμμένα δεδομένα υφάλων από δύο δημόσιες βάσεις. Με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης προέβλεψαν ποια ενδιαιτήματα είναι κατάλληλα, με βάση συνθήκες όπως η θερμοκρασία του νερού, η αλατότητα, η διαθεσιμότητα φωτός, οι συγκεντρώσεις θρεπτικών ουσιών και το διαλυμένο οξυγόνο.
Η ανάλυση ανέδειξε δέκα χώρες με ιδιαίτερα υψηλό δυναμικό: τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, τη Χιλή, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αργεντινή, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία. Μαζί διαθέτουν περίπου 295.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κατάλληλου ενδιαιτήματος, δηλαδή περίπου το 6% των παράκτιων ζωνών τους. Ωστόσο, οι γνωστοί ύφαλοι στρειδιών καταλαμβάνουν σήμερα μόνο το 10% αυτής της έκτασης, κυρίως σε κόλπους, λιμνοθάλασσες, εκβολές και δέλτα ποταμών.
Η αποκατάσταση σε τέτοια κλίμακα θα απαιτούσε σημαντικές προσπάθειες διατήρησης. Μόνο το 23% του κατάλληλου ενδιαιτήματος βρίσκεται σήμερα εντός θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, αφήνοντας μεγάλο μέρος χωρίς επίσημη προστασία. «Εκτιμήσαμε ότι το 90% των κατάλληλων περιοχών χρειάζεται αποκατάσταση, ενώ το 80% χρειάζεται προστασία μέσω δράσεων διατήρησης. Με άλλα λόγια, η σημερινή κατάσταση των στρειδιών είναι πολύ υποβέλτιστη, αλλά υπάρχει τεράστια ευκαιρία, δεδομένων των οφελών», δήλωσε ο Κονβερτίνο.
Η εκτίμηση των 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων συνοδεύεται πάντως από σημαντική αβεβαιότητα. Οι υπολογισμοί βασίζονται σε παγκόσμιους μέσους όρους για τις οικοσυστημικές υπηρεσίες και όχι σε άμεσες μετρήσεις σε κάθε τοποθεσία. Οι μεταβολές στους πληθυσμούς στρειδιών, οι τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες και η επιτυχία των προσπαθειών αποκατάστασης θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα τελικά οφέλη.
Η άνοδος της θερμοκρασίας και άλλες κλιματικές αλλαγές απειλούν τη μακροπρόθεσμη επιβίωση των υφάλων σε πολλά παράκτια περιβάλλοντα. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι ομοιόμορφες και ορισμένες περιοχές θα μπορούσαν να γίνουν καταλληλότερες για την ανάπτυξη στρειδιών. «Επειδή η υπερθέρμανση του πλανήτη γενικά μειώνει την ποιότητα του ενδιαιτήματος των υφάλων στρειδιών, αναμένουμε ότι το παγκόσμιο GEP τους θα μειωθεί από τη σημερινή δυνητική αξία των 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Όμως ορισμένες χώρες μπορεί να δουν επέκταση των υφάλων λόγω ευνοϊκότερων συνθηκών: ιδίως η Αυστραλία, η Ινδονησία, η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Γαλλία», πρόσθεσε.
Η μελέτη υπενθυμίζει ότι η φύση προσφέρει υπηρεσίες που σπάνια καταγράφονται στους εθνικούς λογαριασμούς. Ακόμη κι αν τα ποσά παραμένουν θεωρητικά, δείχνουν την κλίμακα όσων χάθηκαν με την εξαφάνιση των υφάλων και το περιθώριο να ανακτηθεί μέρος τους με στοχευμένη προστασία και αποκατάσταση των παράκτιων οικοσυστημάτων.
Σχόλια