Ο Βίκτορ Φρανκλ (Viktor Frankl), Αυστριακός ψυχίατρος και επιζών του Ολοκαυτώματος (1905–1997), παραμένει διαχρονική μαρτυρία της φωτεινής ανθεκτικότητας του ανθρώπινου πνεύματος. Το βιβλίο του «Man’s Search for Meaning», που εκδόθηκε το 1946, θεωρείται ένα από τα πιο ζωτικά βιβλία που γράφτηκαν ποτέ, καθώς προσφέρει πλούτο γνώσης για το πώς να αντέχουμε σε δύσκολους καιρούς και τι σημαίνει να ζούμε πλήρως.
Η ιστοσελίδα The Marginalian παρουσιάζει ένα απόσπασμα από μαγνητοσκοπημένη ομιλία του Φρανκλ το 1972, γεμάτο από τη χαρακτηριστική ταπεινή σοφία και το αφοπλιστικό χιούμορ του. Σε αυτό, ο Φρανκλ διατυπώνει μια όμορφη υπεράσπιση της πίστης ο ένας στον άλλον και της θέασης του ανθρώπινου πνεύματος με ελπίδα παρά με κυνισμό.
Η κεντρική ιδέα του είναι σαφής: «Αν πάρουμε τον άνθρωπο όπως πραγματικά είναι, τον κάνουμε χειρότερο. Αν όμως τον υπερεκτιμήσουμε, τον προάγουμε σε αυτό που πραγματικά μπορεί να γίνει.» Με άλλα λόγια, η υπερεκτίμηση δεν είναι ψευδαίσθηση· είναι ένα είδος πρόσκλησης προς τον άλλον να φτάσει το καλύτερο δυνατό του εαυτό.
Ο Φρανκλ καταλήγει σε ένα παράδοξο που μοιάζει αντιφατικό αλλά για εκείνον είναι βαθιά πρακτικό: «Πρέπει να είμαστε ιδεαλιστές, κατά κάποιον τρόπο — γιατί έτσι καταλήγουμε να είμαστε οι αληθινοί, οι πραγματικοί ρεαλιστές.» Η ιδέα αυτή αντιστρέφει τη συνηθισμένη αντίληψη ότι ο ρεαλισμός απαιτεί ψυχρότητα ή απογοήτευση· αντίθετα, η πίστη στις ανθρώπινες δυνατότητες μπορεί να είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να τις κάνουμε πραγματικότητα.
Το άρθρο παραπέμπει επίσης στο βιβλίο «Man’s Search for Meaning» ως απαραίτητο ανάγνωσμα και σημειώνει ότι παρόμοια σκέψη εκφράζει ένας άλλος μεγάλος υπέρμαχος του ανθρώπινου πνεύματος: ο Isaac Asimov, όταν μιλά για την επιλογή της αισιοδοξίας έναντι του κυνισμού. Η σύγκλιση αυτών των φωνών υπογραμμίζει ότι η ελπίδα δεν είναι αφελής, αλλά μια στάση ζωής που μπορεί να διαμορφώσει την πραγματικότητα.
Σε μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα, η θέση του Φρανκλ έχει ιδιαίτερη αξία: μας υπενθυμίζει ότι ο τρόπος που βλέπουμε τους άλλους δεν είναι ουδέτερος. Η περιφρόνηση ή ο κυνισμός μπορεί να παγιδεύσει τους ανθρώπους σε χειρότερες εκδοχές του εαυτού τους, ενώ η γενναιόδωρη προσδοκία μπορεί να τους βοηθήσει να αναπτυχθούν. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο ιδεαλισμός δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα αλλά ο πιο ειλικρινής δρόμος προς αυτήν.
Σχόλια